klimaatverandering

In discussies over activiteiten die het klimaat beïnvloeden, is er relatief weinig aandacht voor de veranderingen in neerslagpatronen. Dit ondanks de enorme gevolgen die zulke veranderingen hebben op het dagelijks leven.

De hevige regenval en modderstromen van de afgelopen tijd hebben alleen al in het noorden van Rio de Janeiro 640 levens geëist- een cijfer dat zeker gaat stijgen als de lijken uit de modder zijn gegraven in gemeenschappen en steden die nog niet bereikt zijn door de hulpverlening.

Terwijl het zuidoosten van Brazilië is getroffen door hevige regenval hebben het Amazone regenwoud en andere delen van het land juist te lijden gehad onder droogte. In de tweede helft van 2010 raakten 40 gemeenten in een noodtoestand doordat zij wegens lang aanhoudend laagwaterseizoen afgesneden raakten van het rivierverkeer. Hierdoor werd toevoer van voedsel en water onmogelijk.

Deze droogte kan niet worden toegeschreven aan El Niño, die was namelijk erg mild het afgelopen jaar, aldus klimatoloog Jose Marengo van het Nationaal Instituut voor Ruimte Onderzoek (INPE ). La Niña, de koud water versie van El Niño, lijkt een van de oorzaken, samen met de wind route die een “kanaal van vocht” vormt richting het zuidoosten, die de oorzaak is van de zware regenval boven Rio de Janeiro en São Paulo, en leidt tot minder neerslag in het zuiden.

Brazilianen scheppen vaak op over de grote overvloed aan zoet water in het land - 12 procent van het wereldwijde totaal- met name in het
Amazonegebied. Maar de droogtes die steeds vaker voorkomen hebben aangetoond hoe kwetsbaar de rivieren zijn, ongeacht hun omvang.

De overvloedige regenval heeft het mogelijk gemaakt dat Brazilië een van 's werelds grootste exporteurs van landbouwproducten is geworden, met slechts vijf procent van de landbouwgrond van het land nodig is voor irrigatie. Maar dit voordeel kan grotendeels verloren gaan, als gevolg van ontbossing van de Amazone.

Onderzoek wijst uit dat het regenwoud een belangrijke functie heeft in het creëren van regenval voor een groot deel van Brazilië en de buurlanden in het zuiden waar de meest productieve landbouwgronden van Zuid Amerika zich bevinden. Zonder de regen die gegenereerd wordt door de Amazone zou er woestijnvorming kunnen ontstaan in een groot deel van Zuid en Centraal Brazilië. Herbebossing en het herstel van ecosystemen met biodiversiteit zijn een onderdeel van de oplossing om woestijnvorming ongedaan te maken.

De oprichting van een Groen fonds dat ontwikkelingslanden financieel gaat steunen om zich aan te passen aan klimaatverandering. Dat is de meest concrete opbrengst van tien dagen discussie tussen 194 landen tijdens de klimaattop in Cancun. 

Het Groene Fonds zal beheerd gaan worden door de Wereldbank. Vanaf 2020 moet er ieder jaar honderd miljoen dollar in het fonds worden gestort. De precieze voorwaarden voor financiering van aanpassingsprogramma’s zullen pas volgend jaar op de klimaattop in Durban gedefinieerd worden. 

Tot heel vroeg in de ochtend hebben de onderhandelaars doorgewerkt. De tekst die eruit is gekomen staat vol plannen maar verplicht tot geen enkele onmiddellijke actie. In het akkoord staat dat ze het Kyoto protocol gaan verlengen, het belangrijkste thema tijdens deze top. Maar in de praktijk is slechts besloten dat de invulling van een verlenging van Kyoto in Durban opnieuw op de agenda zal staan. Dit terwijl het huidige Kyoto verdrag afloopt in 2012. 

Er zijn geen afspraken over vermindering van uitstoot of over meer transparantie. De afwezigheid van regeringsleiders van vrijwel alle grote economieën is volgens Pablo Solon Romero, onderhandelaar namens Bolivia, een van de redenen dat de top mislukt is. 

Bolivia nam een zeer kritische positie in en is het enige land dat de overeengekomen tekst niet heeft getekend. “Het is niets meer dan een uitgebreide kopie van de tekst die vorig jaar in Kopenhagen is opgesteld”, aldus Solon romero. “Het is erg verontrustend. Er is geen enkele bindende afspraak gemaakt over het verminderen van de uitstoot op korte termijn. Om de planeet te redden is meer flexibiliteit nodig van de grote en vervuilende landen.” 

Het voorstel van Bolivia om een internationaal klimaattribunaal op te richten, heeft het niet gehaald. Net zomin als de eis dat de geïndustrialiseerde landen hun uitstoot met 25 tot 40% verminderen op korte termijn.