Ingezonden door Marjolein van d... op 16/07/2011 - 14:55
Brazilië bouwt tientallen microcentrales, kleine waterkrachtcentrales, in de westelijke deelstaat Mato Grosso. Die vormen daar een bedreiging voor de rivieren, zeggen inheemse bewoners. Ook de Pantanal, het grootste draslandgebied ter wereld, loopt risico, zeggen experts.
Microcentrales zijn waterkrachtcentrales met een vermogen van ongeveer 30 megawatt.
Volgens het Nationale Agentschap voor Elektrische Energie (Aneel) telt Mato Grosso nu 49 operationele microcentrales, zijn er elf in aanbouw en is voor achttien een vergunning afgeleverd. Over enkele jaren zullen het er nog veel meer zijn. Alleen al in het bovenbekken van de Paraguay waren er vorig jaar 116 in voorbereiding,
De normen voor de bouw van microcentrales waren al soepel, na de grote elektriciteitsproblemen van 2001 zijn ze nog versoepeld, zegt Adriana Ramos, adjunct-directeur van het Instituto Socioambiental.
Pantanal bedreigd
Volgens de Braziliaanse overheid is de milieu-impact van microcentrales beperkt. Maar in veel gevallen is dat niet zo, vooral niet wanneer zich meerdere projecten op één rivier bevinden, zeggen experts zoals Ramos. Het grote aantal kunstmatige stuwmeren dat voor de centrales nodig is, heeft niet alleen gevolgen voor de voortplanting van de vissen, het bedreigt ook de overstromingscycli in de Pantanal. De Pantanal, dat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat, bestrijkt een groot deel van het westen van Brazilië, het oosten van Bolivia en het noorden van Paraguay.
Adriana Ramos klaagt aan dat er geen systematische evaluatie per stroomgebied plaatsvindt: men bekijkt elk project afzonderlijk, zonder de geaccumuleerde impact te zien.
Inheemse inwoners
Het Instituto Socioambiental is zeer actief in het noordoosten van Mato Grosso, bij het Xingú-park met meer dan zesduizend inheemse inwoners van zestien verschillende volken. De bewoners hadden er al te kampen met de oprukkende ontbossing voor landbouw en veeteelt, nu wordt hun visserij bedreigd door de microcentrales.
Een onderzoekscommissie van het parlement van Mato Grosso stelde voor de bouwvergunning van vier centrales op de rivier Prata te schorsen na protest van de inwoners van Juscimeira, in het zuiden van de deelstaat. Het stadje met 11.500 inwoners heeft een waterval als grote toeristische attractie en wil die niet verliezen.
Om te vissen in de rivier Lourenço "moeten we nu 150 kilometer reizen", want in de buurt van de stuwmeren zijn de vissen verdwenen, zeggen Manoel Atanazio Brasileiro en Adair Facco, vissers uit het naburige stadje Jaciara.
In het westen van Mato Grosso vielen 120 leden van het inheemse Enawené-Nawé-volk in 2008 de bouwwerken van een microcentrale aan. Ze staken vrachtwagens in brand, vernietigden installaties en apparatuur. Ze zeiden dat de visbestanden in de rivier Juruena zwaar achteruit waren gegaan door de komst van de microcentrales. In die periode waren er 77 centrales in aanbouw op de Juruena.
Zeer geschikt voor microcentrales
Mato Grosso is een belangrijk gebied voor waterlopen in de regio. Er ontspringen of groeien diverse rivieren die belangrijke waterbekkens voeden. Sommige gaan naar de grote Amazonerivier in het noorden, andere naar de Paraguayrivier in het zuiden.
De regio telt veel bergen en hoogvlaktes, gedurende de helft van het jaar valt er veel regen. Kleine rivieren in bergachtig gebied zijn zeer geschikt voor microcentrales.
Bovendien blijken microcentrales zeer lucratief te zijn. De regering stimuleert de aanleg met contracten voor "een verzekerde aankoop, voor goede prijzen, van ten minste 70 procent" van de opgewekte energie, en ook met goedkope leningen, zegt Dorival Junior Goncalves, hoogleraar elektrotechniek aan de Federale Universiteit van Mato Grosso.
Wie in waterkrachtcentrales investeert in Brazilië, heeft na 3,5 jaar zijn geld al terug, ten hoogste na 8 jaar bij grote centrales, terwijl de concessies voor 35 jaar toegekend worden.
Twee derde van de elektriciteit in Brazilië komt van waterkrachtcentrales.
Bron: IPS
Ingezonden door Adrien Trocmé op 24/12/2010 - 13:16
Van 27 november tot 3 december trokken verschillende karavaans door Mexico met als eindpunt de klimaattop in Cancun. Onderweg bezochten ze verschillende plaatsen waar de bevolking direct de gevolgen van vervuiling of klimaatverandering voelt.
LA Ruta sloot zich in Acapulco aan bij een van de karavaans en bezocht Cacahuatepec, waar de installatie van de stuwdam La Parota staat gepland. De komst hiervan zou de lokale boeren van hun land verdrijven. Zij protesteren dan ook al zeven jaar. Met succes want vooralsnog ligt de bouw stil.
Ingezonden door Manuel Beterams op 14/10/2010 - 17:19
Peruaanse beleidsmakers en sommige bewoners van Puno, een bosrijke streek in het zuidoosten van Peru, kijken uit naar de bouw van de reusachtige Inambari-dam, een project dat 3,6 miljard euro aan Braziliaanse investeringen moet aantrekken. Maar de plannen roepen ook hevige tegenstand op van milieubeschermers en boeren die moeten wijken voor het stuwmeer.
De dam zal banen scheppen en ontwikkeling brengen, zeggen de voorstanders. En dat kan dan weer een einde maken aan de illegale mijnbouw en de teelt van coca, de plant die de grondstof levert voor cocaïne.
Toch roepen de plannen voor de megadam veel weerstand op, in Puno en ook in de rest van de provincie Carabaya. "Ze liegen ons voor. We willen onze bossen niet verliezen", zegt Olga Cutipa, de voorzitster van het Front van Organisaties van de Rivier Inambari. "De rivier is onze bank. Ze levert ons al het goud dat we nodig hebben om onze kinderen groot te krijgen. Waarom zouden we willen vertrekken?" Op veel plaatsen langs de rivier delven bedrijfjes en particulieren naar goud.
Hervestigingen
De Inambari-dam zou een van de grootste dammen van Latijns-Amerika worden. Volgens een eerste haalbaarheidsstudie zal het stuwmeer 37.800 hectare beslaan. Tegenstanders zeggen dat er 70 dorpen moeten verdwijnen voor het stuwmeer.
Egasur, een onderneming met Braziliaanse aandeelhouders die de dam wil bouwen, laat weten dat het er minder zijn, maar geeft geen precieze cijfers. Het bedrijf probeert een telling uit te voeren van de mensen die zouden moeten verhuizen. Tegelijk probeert ze de bevolking in de streek voor zich te winnen. Egasur verdeelt onder meer uniformen en schoolgerei aan kinderen.
Het bedrijf stelt tien gebieden voor waar mensen die moeten wijken voor het stuwmeer, terechtkunnen. De grootste bezorgdheid van de betrokkenen is dat ze op afgelegen plaatsen zullen terechtkomen, ver van de Transoceanica, de snelweg die het gebied ontsluit. Egasur garandeert iedereen een goede verbinding met de snelweg en zegt dat er ook op alle hervestigingsplaatsen nutsvoorzieningen zullen komen. Maar gedetailleerde plannen daarvoor wil de onderneming niet vrijgeven.
Egasur houdt het erop dat het de nationale en internationale normen voor hervestigingen zal respecteren. Peru hanteert minder strenge procedures dan Brazilië om ongewenste sociale en ecologische gevolgen van grote projecten in kaart te brengen. Toch zijn er ook in Peru publieke hoorzittingen vereist. Egasur is begonnen met de organisatie daarvan, maar voorlopig kenden die inspanningen niet veel succes.
Goed voor het land
Het bedrijf benadrukt dat de bouw van de dam in de juiste context moet worden gezien. "We moeten oog hebben voor de hele regio rond de Inambari", schrijven medewerkers van het bedrijf in een e-mail aan IPS. "Er is een groeiende migratiedruk en er is sprake van illegale activiteiten: grootschalige mijnbouw en de verwerking van coca." De bouw van de dam moet de inwoners van de streek alternatieven bieden voor die illegale bezigheden.
Sommige medewerkers van de Peruaanse regering volgen die redenering. En in elk geval gaat de regering ervan uit dat grote dammen goed zijn voor het land. Brazilië en Peru sloten in juni een akkoord om samen vijf grote dammen te bouwen op Peruaans grondgebied. De Inambari-dam is daar de grootste van.
Onzekerheid
Voorlopig leveren de plannen vooral onzekerheid op. Veel boeren in de provincie Carabaya maken zich zorgen omdat ze geen eigendomsbewijs hebben van de plaats waar ze wonen of het land dat ze bewerken. "Zullen ze ons betalen? Zullen ze ons erkennen als eigenaars?" vraagt Evelyn Medina zich af, een vrouw uit Loromayo. Dat stadje wordt verscheurd door elkaar overlappende eigendomsaanspraken uit de districten San Gabán en Ayapata en uit de naburige regio Madre de Dios.
De boeren in de buurt van de bouwplaats weten ook niet meer waar ze aan toe zijn. "Ik wil mijn cacaoplantage uitbreiden tot twee hectare, maar ze zeggen dat de dam er zeker komt", piekert Sebastián Chu. Chu is een boer uit Puerto Manoa, een van de eerste dorpen in Puno die zouden moeten verdwijnen. "President Alan García heeft al een overeenkomst ondertekend met Brazilië en alles is al beslist. Wat moet ik nu doen: planten of niet?" Op een halve hectare teelt Chu ook coca. Voor tien kilogram cocabladeren krijgt een boer in Puno 120 soles (30 euro), terwijl 10 kilogram cacaobonen maar 60 soles (15 euro) opleveren.
"De dam biedt geen oplossing", oordeelt Ernesto Ráez van het Centrum voor Ecologische Duurzaamheid aan de Cayetano Heredia-universiteit. "De hervestigingen zullen de sociale problemen alleen verplaatsen naar tien nieuwe gebieden." Volgens Ráez zal ook de ecologische kost van het project zwaar uitvallen: het leven in de rivier zal onder de dam lijden, maar ook de omringende ecosystemen. "Daarom moeten we ons afvragen wie er voordeel haalt uit de dam." Volgens de milieuorganisaties zal vooral Brazilië een goede zaak doen. Peru moet de eerste dertig jaar grote hoeveelheden stroom uit de centrale aan het buurland leveren, zelfs als de vraag naar elektriciteit in Peru zelf sterk toeneemt.
Bron: IPSnews
Ingezonden door LA Ruta op 22/04/2010 - 11:34
Honderdvijftig Braziliaanse Amazone-indianen zijn per boot vertrokken naar het gebied waar een enorme stuwdam wordt gebouwd. Ze gaan daar tenten opzetten om te protesteren tegen het megaproject. De actievoerders zeggen dat ze niet zullen vertrekken tot de bouw van de dam wordt afgeblazen; ze hopen uiteindelijk zeker duizend demonstranten op de been te brengen. De inheemse bevolking, milieuactivisten en andere tegenstanders verzetten zich al langer tegen de voorgenomen bouw van de Belo Montedam. Ze vrezen schade voor de flora en fauna in het Amazonegebied. Volgens Greenpeace moet vijfhonderd vierkante kilometer tropisch regenwoud wijken voor de dam. Bovendien worden duizenden Brazilianen uit hun woningen verdreven.
Bron: RNW
Ingezonden door Lien De Coster op 12/02/2010 - 12:56
Eind vorig jaar presenteerde het Boliviaanse ministerie van van Fossiele Brandstoffen en Energie het grootschalige hydro-elektrisch project van Cachuela Esperanza. Critici stellen dat de stuwdam erg schadelijk zou zijn voor het milieu en economisch gezien verliesgevend zou zijn.
