Wyclef: goed nieuws voor Haïti?

Nog net voor de sluitingsdatum heeft Wyclef Jean, de hiphop-ster van de Fugees, zich aangemeld voor de presidentsverkiezingen in Haïti op 28 november. In zijn officiële aankondiging op CNN van 4 augustus, zei hij dat de jeugd van Haïti hem gerekruteerd had.

‘Wyclef heeft de overwinning zeker in zijn zak?’ vraag ik Gotson Pierre, een bekende journalist in Haïti die zich nergens meer over opwindt maar bij alles vraagtekens plaatst. ‘Hmmm, er is hier heel wat meer kritiek op Wyclef dan jij denkt – dus dat valt nog te bezien.’

Ook de acteur Sean Penn die zich na de aardbeving dag en nacht inspande om een groot tentenkamp te organiseren uitte twijfels over Wyclef’s kandidatuur. Hij had Wyclef alleen maar zien rond paraderen in een ‘vulgair overdreven karavaan van SUVs’ en vroeg zich af of hij niet een zetbaas was van Amerikaanse bedrijven die willen profiteren van de lage lonen in Haïti.

Bovendien is er de vraag of Wyclef aan de voorwaarden voldoet om kandidaat te zijn: geen andere nationaliteit; een huis in Haïti en verblijf aldaar de laatste vijf jaar. Dat laatste is in Wyclef’s geval zeker niet het geval. Hij vertrok als negenjarige naar Brooklyn. Maar de huidige president René Préval zal ongetwijfeld zijn invloed aanwenden om Wyclef geaccepteerd te krijgen. Wyclef sprong voor Préval in de bres tijdens de vorige presidentsverkiezingen en werd beloond met een ambassadeurschap voor het leven.  En nooit en te nimmer heeft Wyclef een kritisch woord geuit over Préval’s lamentabele bewind dat zich meer om de belangen van de rijken lijkt te bekommeren dan de ellende van de tentbewoners. Maar, zoals Wyclef zelf aangaf in een interview met Time: ‘ik ben de enige man in het midden die de diaspora (de twee miljoen geëmigreerde Haïtianen) en de Haïtiaanse elite tot samenwerking kan krijgen.’

Een man van het midden of een als cool cat vermomde aartsconservatief die heult met de Haïtiaanse machthebbers?

Wyclef’s visie hoe Haïti uit de put te halen is retorisch maar weinig concreet. In mei kondigde hij een paar grote projecten aan. Onder andere een zelfstandige boerengemeenschap voor vijfduizend bewoners in Croix des Bouquets – een voorstad van Port-au-Prince. In samenwerking met de Haïtiaanse overheid zou er onderricht worden gegeven in ‘eenvoudige landbouwmethoden,’ hygiëne enz. -- kortom een rolmodel voor het nieuwe Haïti. Het doet denken aan de 19de eeuwse utopie van de Maatschappij van Weldadigheid zoals beschreven door Suzanna Jansen in ‘Het pauperparadijs: een familiegeschiedenis.’ Is dit nou echt de beste manier om het land uit het slop te halen? Ik had liever gezien dat hij er een wifi-netwerk ging aanleggen en computers ging uitdelen en een genereus beurzenstelsel zou openen voor het vele onontdekte muziektalent in Haïti.

Wyclef’s liefdadigheidsinstelling, Yéle Haiti, haalde na de aardbeving negen miljoen dollar op. Maar volgens de Britse krant The Guardian werd slechts 1,5 miljoen besteed en dan nog voornamelijk via de grote, logge VN-organisaties. Voorts bleek de stichting nogal wat geld aan Wyclef en zijn zakenvrienden te hebben uitgekeerd. Wyclef ontkende huilend de beschuldigingen. Hij heeft inmiddels het voorzitterschap overgedragen aan één van zijn zakelijke partners. De Amerikaanse belastingdienst zit ook achter Wyclef aan en je vraagt je af waarom iemand die zo rotzooit met z’n boekhouding zich geroepen voelt om de chaos van Haïti’s financiën op orde te brengen.

Zijn banden met de politieke elite – ook zijn oom, de Washington ambassadeur Raymond Joseph, is presidentskandidaat – stemt zorgelijk. Want dat is nu precies het kernprobleem: een politieke klasse die zich sinds jaar en dag verrijkt, blind is voor de verpaupering van de bevolking en geen enkele maatregel treft om de economie op poten te zetten.

In een recent rapport ‘Zonder hervormingen geen opbrengsten in Haïti’ liet de Foreign Relations Committee van de Amerikaanse senaat weten dat de maat vol is: “...de acties van president Préval onderscheiden zich niet van het soort zelfdestructieve politieke gedrag dat van Haïti het armste land in de Westerse hemisfeer heeft gemaakt.” Helaas lieten ze de rol van de VS en hun constante steun voor de verkeerde machtshebbers, inclusief Préval, buiten beschouwing.

In Port-au-Prince werd in de afgelopen week gedemonstreerd tegen Préval’s beslissing om de leden van de notoir corrupte verkiezingscommissie te handhaven. Zij hebben -- evenals bij de laatste verkiezingen -- de partij van de verdreven president Aristide van deelname uitgesloten. Ook al was de revolutionaire priester-president een enorme teleurstelling, velen in Haïti bidden nog steeds voor zijn wederopstanding.

En dat is de belangrijkste reden dat de gevestigde orde in Haïti (en daar hoort ook de buitenlandse hulpmachine bij) Wyclef verwelkomt. Wyclef is immers de enige kandidaat die wellicht het fantoom van Aristide kan verjagen.