Het recht van de sterkste

Met hoeveel angst is een mens bereid te leven? Genoeg inwoners van Buenos Aires wagen zich niet buiten de grenzen van de betere wijken. Vriendinnen vertellen me verhalen over collega’s die het oversteken van de avenida tegenover hun huis na een avondje stappen al niet aandurven. Laat staan dat ze in hun eentje ‘s nachts op een bus gaan staan wachten. Ik weiger mezelf dat soort beperkingen op te leggen. Logische conclusie van velen is daarom dat het mijn eigen schuld was, dat ik overvallen werd op straat. Had ik maar een taxi moeten nemen; had ik maar niet alleen naar huis moeten gaan. Vreemd eigenlijk dat we een bepaalde dosis angst accepteren. Dat we leven in de wetenschap dat we af en toe beroofd zullen worden. Bewust dingen wel of niet meenemen, plaatsen mijden, risico’s incalculeren, tactieken uitwisselen. En de schuld bij onszelf zoeken als het dan toch gebeurt.

 

Bij mijn eerste overval schrok mijn overvaller nog harder van mij dan ik van hem. Op klaarlichte dag, tijdens één van mijn eerste tochtjes als toeristengids-te-fiets, werd ik van mijn fiets geduwd en begon er iemand wild aan mijn tas te trekken. Het fysiek geweld maakte een soort oerinstinct bij me los en ik begon heel hard te schreeuwen. De overdaad aan adrenaline en agressie werd mijn overvaller, die een kop kleiner was en duidelijk geen tegengas had verwacht, al gauw teveel. Ik zag de angst in zijn ogen en hij maakte dat hij weg kwam met zijn vriendje op een scooter. Behalve wat schrammen op mijn benen was er niets aan de hand. De groep toeristen vond het spannend en stoer, mijn Argentijnse vrienden vonden het vooral dom.

 

De afgelopen keer was ik niet zo dapper – of slimmer geworden. Bij gebrek aan daglicht, omstanders en fysiek geweld besloot ik dat ik even heel kalm moest blijven toen één van de twee straatschoffies die om geld bedelden, dreigde dat hij een revolver onder zijn jas had. Ik twijfelde serieus of ze echt wapens bij zich hadden, maar het leek me niet het juiste moment voor heldhaftigheid. De 40 pesos (ongeveer 6,70 euro) die ik nog in mijn portemonnee had waren een confrontatie met mogelijk onvoorspelbaar gedrag niet waard. Zoekend in mijn tas waarschuwde ik alvast dat ik niet veel geld had en niet voor niets de bus nam in plaats van een taxi. Ze werden een beetje nerveus en begonnen rond te kijken of er niemand aan kwam. Dale, dale, dale!! Kom op!! Bij nadere inspectie bleek ik ook nog wat vergeten dollars te hebben. Bij elkaar gesprokkelde beetjes fooi van de fietstochtjes, die ik in een donker hoekje bewaar voor noodgevallen. Hun moment suprême was gekomen, de dollars deden wat dollars moeten doen. Mijn overvallers waanden zich rijk, vergaten zelfs mijn mobiel op te eisen en verdwenen in de nacht.

 

Ik bleef achter met een kleine bibber in m’n benen. Wat moest ik doen? Ik liep maar naar de volgende halte. Daar hingen wat jongens op straat zodat ik me wat veiliger waande. Hoe moest ik me voelen? Boos, omdat twee van die ellendelingen er met mijn geld vandoor gingen? Opgelucht, omdat ik het er zonder kleerscheuren van af had gebracht? Verdrietig, omdat deze maatschappij mensen uitsluit en tot criminele daden dwingt? De “ideale” situatie voor velen is bestolen worden terwijl je het niet in de gaten hebt. Om de dief van jouw spullen niet in zijn ogen te hoeven kijken. Om niet te hoeven zien hoe desolaat het leven kan zijn. Om je niet een voorstelling te hoeven maken van wat het betekent, totale uitzichtloosheid. Niets meer te verliezen hebben en niets meer willen dan alleen maar je volgende shot.

 

Het (straat)geweld houdt ons voorlopig in haar greep. Teveel jongeren en jong- volwassenen zitten zonder opleiding of werk, maken geen deel meer uit van de maatschappij. De afgelopen jaren heeft de politiek daar bitter weinig aan gedaan en voor de komende periode is er weinig hoop op verandering: Buenos Aires koos onlangs dezelfde burgemeester voor een tweede ambtstermijn en landelijk lijkt ook de huidige presidente op een verkiezingsoverwinning af te stevenen. Zo modderen we vrolijk voort, terwijl het recht van de sterkste regeert.