Cidade de Deus: door God vergeten

 

Ik bracht samen met een vriend die daar Engelse les gaf een bezoek aan Cristiane en Ricardo van de NGO’s Ubuntu en Centro Cultural Tupiara in Cidade de Deus. Om daar te komen moesten we eerst anderhalf uur met de bus in westelijke richting. We vertrokken vroeg, maar de zon scheen al fel en bij aankomst was het al behoorlijk warm. We werden zoals hier gewoon is, warm ontvangen en kregen meteen een glas water in onze handen gedrukt. Ondertussen werd mij het werk van organisatie uitgelegd waarop onze rondleiding door de wijk begon.

 

De site van de UPP meldt dat de wijk volgens de lokale administratie 120.000 inwoners telt.Ter oriëntatie verdeel ik de wijk in drieën. Een gedeelte met kleine flatgebouwen en huisjes, zoals wij het noemden: ‘het goede gedeelte’, direct daarnaast ligt een stuk land dat volgebouwd is met krotten, en aan de andere kant van de autoweg ligt het derde gedeelte, wat qua behuizing eigenlijk erg op het eerste lijkt en waar een gedeelte van de gelijknamige film is opgenomen.

 

We liepen door het eerste gedeelte naar de krottenwijk. Waarschijnlijk klopt het inwonertal niet als je de bewoners van dit deel meerekent, want het precieze aantal bewoners van deze wijk is niet officieel bekend. Het stuk privé-grond is al tien jaar bezet door naar schatting 2500 mensen. Ze wonen in hutten die van stukken hout, plastic, spaanplaat en stof aan elkaar hangen. Alleen onderaan de heuvel is een waterbron, vier of vijf wasbakken, waar iedereen zijn water haalt en zijn kleding wast. Er lopen varkens rond. Er wonen extreem veel jonge meiden met kinderen en weinig mensen hebben werk.

 

De wijk kent een zeer groot aantal analfabeten waaronder veel kinderen, en sinds de wijk is bezet door de UPP is er weinig vooruitgang in het leven van de bewoners. Er is een gebrek aan scholen, de gezondheidszorg is ontoereikend, er is geen werkgelegenheid. Sterker nog, sinds het verdwijnen van de drugsmaffia is het economisch functioneren van de wijk ingestort. Hoe kwaad ook, de handel in drugs zorgde voor veel werkgelegenheid en inkomsten die nu zijn weggevallen. De Comando Vermelho organiseerde bijvoorbeeld regelmatig feesten (baile funks), die goede inkomsten voor de lokale winkeltjes opleverden. Deze feesten zijn door UPP niet meer toegestaan en het gevolg hiervan is dat velen hun winkeldeuren hebben moeten sluiten. Zo vertelde Cristiane Pantoja da Silva van Ubuntu. Veel mensen zitten nu zonder werk. Deze mensen zitten nu de hele dag in of voor hun huis te niksen. Ze hebben geen idee hoe ze aan geld moeten komen. De overheid heeft hen geen handvat aangereikt om andere inkomsten bronnen te creëren. Naast basketbal en voetbal uurtjes wordt er niets voor de kinderen georganiseerd. Een welwillende agent van de UPP speelt regelmatig een potje voetbal met de kinderen, maar verder dan dat gaat het contact tussen de bewoners en de vredespolitie niet. Dat is heel minimaal vergeleken met een wijk als Santa Marta waar de politie allerlei activiteiten voor de jeugd organiseert. Het lijkt erop dat er bij de overheid weinig interesse is deze vergelegen woonplaats uit het slop te trekken. Dat staat in schril contrast met de vele huizen waarop verkiezingspropaganda is bevestigd, dit is tegen betaling. Want er zijn maar weinig mensen die werkelijk om de verkiezingen geven. De mensen voelen zich verloren.

 

Het blijkt ingewikkeld om sociale projecten op te zetten in Cidade de Deus. De bewoners tonen niet veel interesse. Ubuntu en Centro Cultural Tupiara organiseren in samenwerking activiteiten en onderwijs voor de bewoners. Daarnaast willen ze het gedeelte van de wijk dat op privé-terrein gebouwd is in kaart gaan brengen en onderzoeken hoeveel kinderen er wonen. De NGO’s bieden Engelse en Spaanse les en een aantal andere creatieve workshops aan, maar het animo is beperkt. De regering is dus afwezig, maar de bewoners zijn ook niet erg actief. Het is voor Cristiane, Ricardo en hun collega’s heel lastig om substantiële veranderingen teweeg te brengen. Maar ze zijn vastberaden er wat van te maken. Cidade de Deus is wereldberoemd door die film van Fernando Meirelles, maar in werkelijkheid is zij een vergeten stad. De stad van God, door God vergeten.

 

Check voor meer informatie de site van de UPP: