De wetten van de jungle

Na nog geen twee weken in de Ecuadoriaanse jungle kan ik vaststellen dat het leven hier er van buiten romantisch uitziet, maar in wezen hard is.

 

Op het eerste gezicht lijkt het fantastisch. De mensen leven in harmonie met de natuur, honger lijkt niet te bestaan. Bij een beetje schaarste pluk je toch gewoon een paar sappige naranjillas van de dichtstbijzijnde boom, zet je een val voor een guanta of trek je een yucca uit de grond. Ziekte bestaat hier evenmin, want je eet verse producten en beweegt volop. Overdag loop je samen met een ezeltje richting de finca (akkertje) om de rijpe cacao te oogsten en ’s middags neem je een duik in de rivier om de fuiken te legen. In de namiddag lig je in de hangmat en zie je de zon achter de oneindige bossen wegzakken en ga je met de kippen op stok. De vele kids ravotten in de vrije natuur en ademen schone lucht in. Op jonge leeftijd leren ze in welke boom je moet klimmen om de lekkerste papaya te pakken te krijgen en met welke blaadje je de snotneus van je broertje kan afvegen. Wat je als toerist na een bezoekje van vier dagen meekrijgt is dat dit het leven is wat iedereen zich zou wensen.
Dat de toeristen met dit romantische beeld de jungle verlaten, is maar goed ook. Want achter deze façade schuilt een hard leven vol tegenslagen.

 

Zo leerde ik tijdens mijn eerste week Edwin kennen. Het had die week extreem hard geregend, waardoor het niveau van de rivier binnen slechts een paar uur bijna 10 meter steeg. De bevolking van de provinciehoofdstad Tena en het gebied er omheen werden midden in de nacht verrast door natte voeten en ongeveer 5000 mensen raakten hun huis kwijt. Ongeveer 20 mensen verdronken of werden verrast onder een modderstroom. Edwin was één van de 5000. Tijdens het noodweer werd zijn huisje dat aan de rivier stond meegesleurd, inclusief al zijn bezittingen. De twee kano’s met buitenboordmotor, waarmee Edwin zijn brood mee verdiende als watertaxi, verdwenen eveneens richting Brazilië. Zijn vrouw en twee dochtertjes wisten zich gelukkig te redden, maar bleven achter met knorrende magen.

Om snel wat te verdienen, wist Edwin een vriend over te halen om hem zijn kano uit te lenen om toeristen te kunnen rondleiden langs de bezienswaardigheden in het rivierengebied. Aan het eind van een succesvolle dagtour ging het echter mis. De storm had de elektriciteitskabels boven de rivier in het water geblazen en de kano bleef er in haken bij het passeren. De nog steeds wilde rivier deed de kano omslaan en de toeristen kopje-onder gaan in de kolkende massa. Iedereen kon gelukkig levend uit het water worden gevist.

Voor Edwin liep het minder goed af. Ook de geleende kano inclusief buitenboordmotor verdween in de rivier en zijn vriend zou die rekening ongetwijfeld bij hem neerleggen. Twee Engelse toeristen claimden bij hem hun verdwenen camera en Ipod. Per slot van rekening brak hij tijdens het ongeluk zijn pols maar een bezoek aan het ziekenhuis niet kon betalen. Werken zou er de aankomende weken ook wel niet inzitten.

De wetten van de jungle zijn hard. Binnen 24 uur kan het leven veranderen in een nachtmerrie: zonder dak boven het hoofd, zonder inkomstenbron, gehandicapt en in de schulden bleef Edwin achter.

 

Dat het harder kon, ontdekte ik tijdens mijn tweede week in het Amazonewoud toen ik Edmundo leerde kennen. Ik klopte bij hem aan met de vraag of hij mee wilde werken aan mijn onderzoek. Schuchter liet hij me binnen en onder het genot van een kom chicha de yucca, een lokaal gebrouwd drankje, kwam het gesprek over de onlangs gebouwde weg op gang. Op mijn vraag wat zijn uiteindelijke mening is over de weg, antwoordde hij aarzelend dat het beter was zo. Het verhaal dat op het antwoord volgde behoefde geen verdere uitleg. Nog geen 5 jaar geleden, in de tijd vóór dat de weg aangelegd was, was één van zijn zoontjes plotseling ziek geworden. Midden in de nacht waren ze aan de lange voettocht naar de dichtstbijzijnde kliniek begonnen. Voor het jongetje was de tocht echter te lang: hij stierf halverwege op de rug van zijn vader.
Gelukkig zijn de harde wetten van de jungle nu aangepast. Nog geen 20 dagen voor ons interview was zijn vijfde kindje geboren. Toen de weeën begonnen had Edmundo een mobiele telefoon van een dorpsgenoot geleend om de politie te bellen. Deze bracht zijn vrouw met een noodvaart naar het ziekenhuis in Tena waar zijn zoon veilig en gezond het licht zag.

 

De werkelijkheid achter de façade liet me niet koud. Ik zat in de gekapseisde kano van Edwin, maar stond later met niet veel meer dan een paar blauwe plekken en een nat pak op de wal. ’s Avonds kon ik gewoon schone kleren aan en in een heerlijk bedje duiken.  En zo meteen kan ik een taxi bellen die me over de weg naar de bewoonde wereld vervoerd waar ik jullie dit verhaal kan sturen. Wat een bofkont.