Sterke vrouwen

DoñaMaria gaat ons voor naar de moestuin achter haar huis. Waar 4 maanden geleden het gras nog net zo hoog stond als bij haar buurman, liggen nu mooi aangeharkte bedden met kool, bloemkool, aubergines, tomaten, paprika’s, cassave en andere groentes. Hier en daar zijn al wat dingen rijp voor de pluk, maar over een maand of zo kan ze niet alleen voor zichzelf en haar familie ruim oogsten, maar ook nog behoorlijk wat  op de markt verkopen. En inmiddels heeft ze al weer nieuwe bedden ingezaaid, want door het klimaat hier kan ze het hele jaar oogsten.

Ik  bezoek met het team van Punchi Warmi (sterke vrouwen ) het moestuinprojekt (hortalizas organicas’) in LLanchama een ‘comunidad’ van San Juan Bautista in het noordelijke Amazonegebied van Peru.

 

Punchi Warmi

De vrouwelijke burgemeester van San Juan Bautista, Myrna Villacorte Cárdenas,  nam twee jaar geleden het initiatief tot dit project dat als doel heeft arme vrouwen en hun families te ondersteunen en hun levensstandaard te verbeteren.

Het project start met drie series workshops (10 sessies van 2 tot 3 uur) voor de vrouwen. De eerste serie is gericht op het verbeteren van hun zelfvertrouwen en zelfzorg. In de tweede krijgen ze informatie over hun rechten en hoe daarvoor op te komen. De laatste serie gaat over leiderschap, onderlinge organisatie en ondernemerschap. Daarnaast is er nog een module van 10 sessies van twee tot drie uur waaraan ook de mannen deelnemen. Zo wil men de mannen kennis laten maken met het project om te voorkomen dat ze zich bedreigd voelen door de activiteiten van hun vrouw.

 

Wanneer het project start in een gemeenschap worden vooral de vrouwen geworven die al als vrijwilliger actief zijn in gemeenschapsprojecten zoals de ‘Wawawasi’ (kinderopvang), of ‘Vaso de Leche’ (melk voor kinderen en zwangere vrouwen). De ervaring is dat ongeveer tien procent van een gemeenschap de eerste keer deelneemt en dat het succes van die deelnemers anderen motiveert daarna deel te nemen.

 

Een belangrijk bijkomend doel van het project is het verminderen van geweld in families. Daartoe is een systeem bedacht dat goed blijkt te werken: de vrouwen hebben een fluitje, dat ze gebruiken als ze zicht bedreigd voelen. Dan komen de andere vrouwen naar haar toe en alleen al hun aanwezigheid blijkt de-escalerend te werken. Als er toch sprake is van geweld helpen psychologen van het project de vrouw onder meer met het doen van aangifte .

 

Het technisch team van het project bestaat uit een aantal psychologen, twee landbouwkundig ingenieurs en een opvoedkundige. Behalve in Llanchama werken ze in 19 andere comunidades in het gebied. Op dit moment nemen totaal 800 vrouwen deel aan het project.  Om verder te groeien en de behaalde resultaten te verankeren , heeft project nog een paar jaar nodig vertelt projectleider Fabiola Mares Quispe.

 

De gemeente krijgt voor het project finaciele onder steuning van Cesvi  een Italiaanse NGO en Minga Peru een Peruaanse NGO die gesteund wordt door HIVOS, Nederland

 

Het project in Llanchama en omgeving
 

In Llanchama wonen ongeveer 300 inwoners, die leven van houtkap, houtskoolproductie en visvangst. In deze gebieden wordt tot nu toe geen groenten verbouwd, alleen wat cassave en bananen. Het dieet bestaande uit witte rijst, bananen, cassave, eieren, vis  en af en toe kip is rijk aan koolhydraten, maar heeft weinig vitamines. Veel van de vrouwen hebben de groentes die ze verbouwen nog nooit gegeten. DoñaTeresa  vertelt dat ze de radijsachtige wortel die ze voor het eerst geoogst had door haar zelfverbouwde sla gemengd heeft en dat het ‘muy rico’(heerlijk) was. Ze verbouwt ook bloemkool maar weet niet hoe die er straks uitziet, want ze heeft er nog nooit een gezien. De mensen die hier wonen komen zelden in het stedelijke gebied. 

 

Vóór de vrouwen hun moestuin kunnen starten leren ze de basisvaardigheden door samen een gemeenschappelijke moestuin aan te leggen. Daarna kunnen ze voor zichzelf beginnen. Ze krijgen de zaden en basisgereedschap als een schep, een hark en een gieter van het project. 

 

We bezoeken een  aantal van de moestuinen. Edgar, de landbouwkundige geeft aanwijzingen waar mensen met veel interesse naar luisteren. Zijn ervaring is, vertelt hij mij, dat mensen vooral pas iets leren als ze de informatie nodig hebben, bijvoorbeeld omdat een gewas het niet zo goed doet. Dan willen ze graag weten hoe het beter kan. Hij legt een van de deelnemers uit hoe zij beter gebruik kan maken van de compost. De grond is in dit gebied heel arm en moet dus verrijkt worden. Dit doen mensen met compost die ze zelf maken. Deze compost mengen ze door de grond voor ze gaan planten. Deze vrouw had de compost in een berg op de grond gelegd. Edgar laat haar zien dat wanneer ze  een gat van 40 bij 40 maakt en dat te vult met de compost de plant veel beter kan wortelen en zijn water beter vast kan houden. Ook laat hij zien hoe je  met plantenafval de jonge plantjes af kunt dekken tegen de hete zon, zodat ze hun vocht beter vast kunnen houden.

 

Door het project gaan vrouwen die tot voor kort helemaal geen eigen inkomsten hadden, zich ineens realiseren dat de moestuinen een bron van inkomsten is. DoñaMaria wijst een paprika aan die bijna rijp is en vertelt dat die op de markt voor wel anderhalve sole verkocht worden en er zitten heel  veel paprika’s aan haar struiken.

 

De toekomst

Myrna Villacorte wil met het project 9000 vrouwen bereiken om zo de armoede, die van generatie op generatie wordt doorgegeven, te  doorbreken en bij te dragen aan een blijvende verandering van de gemeenschappen. 

Myrna Villacorte is een sterke en bevlogen vrouw die op sociaal gebied in de afgelopen vier jaar veel bereikt heeft in haar gemeente. Maar de aanvraag voor het vervolgproject is net gestrand in de gemeenteraad als gevolg van politiek machtsspel in de aanloop naar de nieuwe verkiezingen in oktober dit jaar.

Ze zal zelf na de verkiezingen niet terugkeren, omdat ze zich kandidaat heeft gesteld voor het regionaal bestuur. Op mijn vraag of ze niet bang is dat het project niet door zal gaan zegt ze vastbesloten dat ze het voor die tijd nog door de gemeenteraad gaat krijgen. Ik geloof haar.