Mijn weblog uit Córdoba, Argentinië

Ik ben in 6 weken Córdoba, de tweede stad van Argentinië, en doe vrijwilligerswerk waarover ik nog een keer zal berichten. Ik hoop op die manier dit land te leren kennen én mijn Spaans te verbeteren. Beide zaken lukken veel slechter als je als toerist door een land reist.

Als een van degenen die bijdragen levert aan LA Ruta, heb ik mij natuurlijk ook voorgenomen om een weblog bij te gaan houden, waarin ik aandacht wil besteden aan de voortgang van een aantal millenniumdoelen in Argentinië. Een van de eerste onderwerpen is al jaren een hot item in Argentinië: abortus.

Abortus en moedersterfte in Argentinië

Kim Haaster schrijft in haar LA Ruta blog van vrijdag 2 oktober over Argentinië: “Hoe moet ik hier nou mijn eerste blog over milleniumdoelen schrijven vraag ik me af. Als ik de 8 gestelde doelen in ogenschouw neem, kom ik tot een aantal snelle conclusies; Argentinië zit op de goede weg als het gaat om gelijkheid tussen mannen en vrouwen (………………). Abortus werd al in 2005 gelegaliseerd”.

Wat de gelijkheid tussen mannen en vrouwen betreft daar is volgens de vrouwenorganisaties die ik hier spreek nog wel het een en ander aan te verbeteren, maar haar mededeling over abortus klopt gewoon niet. Argentinië kent het zogeheten artikel 86 van de strafwet waarin abortus alleen toegestaan is in gevallen van gevaar voor het leven van de vrouw en bij een zwangerschap als gevolg van een verkrachting bij “una mujer idiota o dementa” (zwakzinnig of gek).  En zelfs aan deze wet houden veel doktoren zich niet. Vaak willen ze eerst alsnog een uitspraak van de rechter; een uitspraak die volgens de wet helemaal niet nodig is. Dit leidt tot misdadige vertragingen, zoals onlangs bij een vrouw met kanker. Behandeling zou gevolgen hebben voor het kind waarvan ze zwanger was. Dit is absoluut een indicatie waarin artikel 86 geldt, maar tegen de tijd dat dit juridisch was uitgezocht was het te laat; moeder en kind overleden.  Er wordt de laatste jaren onder invloed van een krachtige vrouwenbeweging veel druk uitgeoefend om abortus uit het strafrecht te halen.. Hun slogan is: Educación sexual para decidir, anticonceptivos para no abortar, aborto legal para no morir (seksuele voorlichting om te kunnen besluiten, anticonceptie om abortus te voorkomen en abortus om niet te hoeven sterven). Als gevolg van deze strijd liggen er nu wetsvoorstellen bij het parlement, maar die liggen er al een paar jaar en het is niet te voorspellen wanneer die kracht van wet krijgen.

Maar zelfs als dat zo is is de strijd nog niet gestreden. Ze is er sinds enige tijd een wet die scholen verplicht seksuele voorlichting te geven, maar veel scholen houden zich gewoon niet aan de verplichting. Wat misschien niet zo vreemd is voor een land waarin zelfs op veel openbare scholen godsdienst een onderdeel is van het lespakket. Het ontbreken van een goede abortuswetgeving leidt tot veel (illegale) abortussen: de schatting is dat er jaarlijks tussen de 460.0000 en 600.000 abortussen plaats vinden in Argentinië. Dat is bijna 1 abortus op iedere geboorte (700.000 per jaar). Omgerekend betekent het dat gemiddels iedere vruchtbare vrouw in haar leven twee abortussen heeft!

Er is ook sprake van sociale ongelijkheid: voor bemiddelde vrouwen is het niet moeilijk in een privékliniek of in het buitenland een abortus te krijgen. Voor de meeste vrouwen geldt echter dat de gezondheidszorg, door decentralisatie naar de provincies en door privatisering, de laatste jaren steeds slechter geworden is. Daarbij blijken vrouwen vaak onverzekerd: in 2001 waren vijf op de tien vrouwen niet verzekerd, deze cijfers zullen zeker niet verbeterd zijn. Tenslotte zijn er grote regionale verschillen: in het zuiden en rond Buenos Aires is de toegang tot anticonceptie en gezondheidszorg beter dan in het noordelijke deel van het land: vrouwen in Jujuy hebben vijf keer zoveel kans te sterven als gevolg van een zwangerschap of tijdens de geboorte dan in Buenos Aires.

Ook de perinatale sterfte is hoog in Argentinië met 48 gevallen van moedersterfte op de 100.000 geboortes (in het veel armere Chili is dit 16 per 100.000, in Europa ligt het rond de 10). Silvina Ramos van het Centro de Estudios de Estado y Sociedad (CEDEC) stelt dat Argentinië op deze manier het millenniumdoel van 13 gevallen van moedersterfte per 100.000 in 2015 niet gaat halen, noch in 2020 noch in 2030.