Ingezonden door Saskia Paulissen op do, 2009-09-17 22:42
Bolivia. In de standaard reisboeken wordt Bolivia beschreven als een prachtig land, met een veelzijdigheid aan natuur, historische bezienswaardigheden en natuurlijk de rijke inheemse cultuur van de indígenas. En deze beschrijving klopt mijns inziens ook. Ik ben in mijn korte verblijf al door drie verschillende klimaatzones gereisd (van 4200 meter naar 1700 meter) en ik heb in La Paz al wat architectuur en kerken daterend uit de koloniale tijd mogen aanschouwen. Maar de invloeden van vóór de Spaanse kolonisatie zijn wellicht nog duidelijker aanwezig in dit land. Een groot aandeel van de bevolking, cijfers variëren van 55 procent tot zelfs 70 procent op een populatie van ruim 9 miljoen inwoners, heeft inheemse voorouderen en behoort daarmee tot de indígenas.
In mijn zelfde Lonely Planet, of de Biblia de los Gringos (Bijbel van de westerlingen) zoals deze Amerikaanse reishandleiding hier ook wel wordt genoemd, worden echter maar weinig woorden vuil gemaakt aan de keerzijde van deze traditionele, inheemse cultuur. Want het zijn juist de indígenas die getroffen worden door extreme armoede, en met hun vaak boerenbestaan het meest te lijden hebben onder de klimaatverandering.
De inheemse bevolking laat dan ook steeds vaker van zich spreken, gesterkt door hun leider en huidige president van Boliva Evo Morales, de eerste inheemse president in de Boliviaanse geschiedenis. Begin 2009 zijn de rechten van de indígenas definitief opgenomen in de grondwet, nadat de grondwetswijziging bij een referendum ruim 61 procent van de stemmen kreeg. Naast erkenning van de inheemse talen en meer autonomie voor de indígenas wat betreft hun gemeenschappen en territorium, geeft de nieuwe constitutie Morales ook een extra kans: bij de aankomende verkiezingen in december kan hij zich wederom herkiesbaar stellen als president van Bolivia, iets dat met de oude grondwet onmogelijk was.
De meerderheid van de indígenas leeft in de koude hooglanden gelegen in het westen van Bolivia. De welvarende provincies in het oosten en zuiden van het land, met Santa Cruz als belangrijkste stad, worden vrijwel geheel bewoond door blanke Europeanen, veelal van Spaanse afkomst. Het oosten draagt met zijn ontwikkelde industrie en natuurlijke gasvoorraden veruit het meeste bij aan het inkomen van Bolivia. De verschillen tussen oost en west zijn gigantisch en het zal dan ook niet verbazen dat de traditionele blanke elite niet gediend is van het beleid van hun president. 6 december zijn er algemene verkiezingingen, maar het ziet er niet naar uit dat de traditionele elite het stokje van Morales gaat overnemen. De meeste mensen met wie ik in contact kom, zijn positief gestemd en zijn ervan overtuigd dat Morales gaat winnen in december. Dit zou een voortzetting van het huidige beleid betekenen ten aanzien van de indígenas en bovendien een verdere nationalisering van de natuurlijke grondstoffen van Bolivia, iets waar Morales de discussie hoog mee doet oplaaien. Voorstanders hopen eindelijk mee te kunnen profiteren van de nationale gasvoorraden, terwijl tegenstanders vrezen dat Bolivia zo de buitenlandse ondernemingen tegen zich in het harnas jaagt. Het is even afwachten hoe dit alles zich gaat ontwikkelen, maar dat er iets gaat veranderen, staat vast.
La Paz. Zoals in heel Latijns-Amerika is ook hier de welvaart zeer ongelijk verdeeld. Ik verblijf nog maar een week in La Paz, maar ik ben nu al op de hoogte van de verschillende wijken en hun sociale status. Anders dan in de meeste steden, geldt in La Paz de regel dat hoe hoger je woont, hoe armer je bent. La Paz ligt in een kom, en de rijkste wijken als Zona Sur en Sopocachi liggen lager dan de buitenwijken en El Alto, de stad grenzend aan La Paz.
In La Paz hoor je continu de oorverdovende melodieën van autoalarmen, afgewisseld met het geblaf van vechtende straathonden. Een contrast dat aangeeft hoe groot de verschillen zijn in La Paz, zij het dat rijk en arm zoveel mogelijk in gescheiden gebieden van de stad leven. Een duidelijke middenklasse zoals we die in Nederland kennen ontbreekt, evenals een mogelijkheid tot het kiezen van je favoriete klasse.
Op dit moment schrijf ik deze blog op het kantoor van Chakana , gelegen in de wijk Sopocachi. Ik ga de komende maanden stage lopen / werken voor deze organisatie, die zich bezighoudt met de verbetering van de levensomstandigheden van de inheemse gemeenschappen in de Andes van Bolivia en Peru. Chakana richt zich met name op landbouwprojecten, zoals irrigatiesystemen en groentekassen. Daarnaast zijn er projecten speciaal gericht op vrouwen, zoals het textielproject en de bouw van schoorstenen en verbeterde keukens om het leven in huis draaglijker te maken. Het doel is om op ecologisch, economisch en sociaal gebied meer kansen te creëren voor de Andesbevolking.
Ik zal met mijn westerse referentiekader vanuit La Paz berichten over de werkzaamheden van Chakana en de alledaagse werkelijkheid van Bolivia. In mijn volgende blogs zal ik meer inhoudelijk ingaan op de verschillende projecten. Ik probeer zelf zoveel mogelijk projecten in de Andes te gaan bezoeken, zodat ik ook mijn eigen ervaringen eraan kan toevoegen.
Ingezonden door Saskia Paulissen op do, 2009-09-17 22:42
Printervriendelijke versie
Bolivia
Die beschrijving van Saskia na zo'n kort verblijf is zo gek nog niet.
Ik zie het als een reis impressie. Daar komt bij dat eerste indrukken vaak scherp zijn en oog hebben voor contrast. Met langer verblijf komt diepergaand begrip en ook het besef dat veranderen niet eenvoudig is.
Maar de correctie van Suzanne m.b.t. Santa Cruz e.g. is terecht; ik denk dat Saskia eigenlijk bedoelde dat "blanken" daar de dienst uitmaken. En met succes. In Santa Cruz wordt hard gewerkt en het gas willen die mensen voor zichzelf houden. Bolivia is een complex land, de vraag is zelfs of het wel om een natie gaat. Om te beginnen: het gaat eigenlijk meer om sociale tegenstellingen, echte blanken zijn een heel beperkte groep; de elite is een stuk groter en door de conquista spaans georienteerd. De Indianen hadden nauwelijks iets te vertellen. Dat is in zekere zin nog steeds zo, hoewel zij in het hoogland verreweg in de meerderheid zijn en juist daar etnisch behoorlijk homogeen. Dat ze door de Spaans georienteerde elite als een bedreiging gezien worden is niet vreemd. De mijnwerkers waren allang politiek georganiseerd en die bonden waren communistisch, zo net anarchistisch georienteerd.Zij waren strijdbaar en opstandig. Dat heeft niet bijgedragen aan de politieke stabiliteit van Bolivia, dat nog niet zo langgeleden na Haiti het armste land van het westelijk halfrond was. De laatste 30 jaar ging het beter, maar de emencipatorische drang van de indianen in het hoogland bedreigt nu het précair evenwicht. Als Morales er niet in slaagt dit proces te beheersen, ziet het er somber uit. Uiteraard zit niemand te wachten op een burgeroorlog daar, met alle kans buurlanden daar misbruik van maken. Een federatief verband zou het best zijn. De basisstructuur daarvoor is al aanwezig. Over de problemen in Bolivia valt een boek te schrijven. De dames moeten veel lezen en met veel mensen praten
voornamelijk blanke europeanen
Beste Saskia, je bent pas een weekje in Bolivia, dus vergissen is menselijk, maar deze zin " De welvarende provincies in het oosten en zuiden van het land, met Santa Cruz als belangrijkste stad, worden vrijwel geheel bewoond door blanke Europeanen, veelal van Spaanse afkomst." slaat echt de plank mis. De provincies in het oosten en zuiden van Bolivia (santa cruz, tarija, beni en pando), kennen een zeer diverse bevolking. Er zijn tientallen inheemse bevolkingsgroepen waarvan de Guaranis, Chiquitanos, en Guarayos de grootste zijn. Daarnaast zijn er veel mensen uit de hooglanden van Bolivia geemigreerd naar de stad Santa Cruz (alleen al in de wijk Plan 3000 wonen er honderden duizenden)en ook naar het platteland. De "blanke" europeanen vormen een klein percentage van de bevolking van deze departamenten. Inderdaad kennen deze departamenten grote rijkdom, maar ook grote armoede, net als in de rest van Bolivia. De verschillen tussen de departamenten zijn dus minder zwart wit dan je op het eerste gezicht zou kunnen denken.
Nieuwe reactie inzenden