Reis langs Mexicaanse klimaat ellende

“Voor degenen die nog wakker zijn”, roept ‘reisleider’ Octavio door de microfoon zodat de hele bus wakker schrikt.”Aan je rechterhand zie je het dorp Santa Ana Xalmimilulco waar een grote hoeveelheid giftig afval is gedumpt. De regering heeft geen enkele actie ondernomen om het afval op te ruimen.” 

Vandaag zitten we voor de vierde achtereenvolgende dag in de bus. We reizen mee met een karavaan van klimaatactivisten, georganiseerd door onder meer Via Campesina en Unorca. Onze karavaan vertrok zondag uit Acapulco. Vier andere vertrokken die dag vanuit andere plaatsen in Mexico. De verschillende karavaans komen onderweg samen om uiteindelijk gezamenlijk Cancun binnen te rijden.  

Het lijkt een beetje op een georganiseerde busreis, inclusief een grote kist mandarijnen.

“Na deze heuvel zie je aan je rechterhand een wijk die door een paramilitaire groep is ingenomen. Deze groep, Antorcha, heeft alle mensen die hier woonden van hun land gejaagd met steun van de regering van Morelos.” We kijken braaf naar rechts en zien inderdaad een stuk grond waarop wel hele mooie huisjes staan in vergelijking met de krottige huizen die verder het landschap kleuren.  

“Over een paar minuten komen we aan in Xochitepec. De lokale bevolking strijdt hier al jaren tegen een enorme vuilnisbelt die het grondwater vervuilt. We zullen daar uitstappen en een bijeenkomst houden”, zegt onze ‘reisleider’. Oh nee, denk ik, niet weer een bijeenkomst. 

Een bijeenkomst, of acto zoals ze het hier noemen, betekent namelijk urenlange toespraken aanhoren van vertegenwoordigers van lokale organisaties. Op zich niks mis mee zou je zeggen maar het probleem is dat ze altijd midden in het verhaal beginnen. Ze lijken ervan uit te gaan dat iedereen over bepaalde basiskennis beschikt. Dat je bijvoorbeeld weet dat in de inheemse gemeenschap Alpuyeca in de jaren zestig een fabriek stond die het chemisch afval van de batterijen die ze produceerde, in een groot gat in de grond gooide. 

Die basiskennis bezit ik helaas niet. Dus als een potige dame het podium beklimt en haar toespraak begint met een waterval aan cijfers over hoeveelheden polychloride in de aarde, kan ik het niet helpen dat mijn gedachten afdwalen. Ik vraag me af of we vanmiddag weer zwarte bonen en tortilla’s te eten zullen krijgen, net als gisteravond en vanochtend. 

Gelukkig is er soms ook tijd om de plaatsen te bezoeken en met de mensen te praten. Zoals in Cacahuateopec, een klein dorpje in Guerrero waar de inwoners al zeven jaar met succes de komst van een mega stuwdam tegenhouden. Deze dam zou honderdduizend mensen van hun land verdrijven en bovendien een groot gebied van water afsluiten. Een voorbeeld van hoe groene energieprojecten negatief uit kunnen pakken voor de lokale bevolking. 

Van Acapulco tot Mexico Stad bestond de karavaan nog maar uit één bus. In Mexico Stad moesten dat er tien worden en dat zorgde voor de nodige logistieke chaos. Om zeven uur vanochtend stonden we klaar voor vertrek. Enigszins slaperig maar met goede zin. Vier uur later stonden we nog steeds te wachten totdat de organisatie klaar was met het maken van de busindeling.  

Positief daaraan was dat we veel  mensen ontmoet hebben. Mensen die allemaal hun eigen redenen hebben om naar Cancun af te reizen. De vrouw die vanuit een karretje koffie verkocht op de hoek, was ook tevreden. Waarschijnlijk heeft ze vanochtend de hoogste omzet van haar carrière gemaakt. 

Inmiddels zijn we Puebla gepasseerd en klaagt Nico naast mij over teveel gaten in het asfalt. Hij probeert zijn foto’s te bewerken maar onze laptops vliegen nog net niet de bus door. In de bus zitten zo’n vijftien boeren uit San Luis Potosí, een paar Brazilianen, Canadezen, Amerikanen, een Argentijn, een Spanjaard, wat Mexicanen en een Nederlander. En natuurlijk mijn collega’s: fotograaf Nico en videomaker Adrien. 

De sfeer is goed en iedereen kletst erop los. Af en toe onderbroken door Octavio die door de krakende microfoon zijn toeristische weetjes de wereld in stuurt. Als de politie ons aanhoudt en alle tassen wil gaan doorzoeken, weet Octavio ze van dit idee af te praten.  

Hij krijgt hiervoor een luid applaus. “Maar we moeten niet te vroeg juichen”, zegt hij. “We zullen nog vaak worden aanhouden door politie en militairen tijdens deze reis.” Hij kijkt even met een serieuze blik de bus rond. Dan vertelt hij weer verder over de ellendige omstandigheden van het dorpje aan onze linkerhand.