Gay Pride in een Zapoteken pak

Er is heel wat voor nodig om mij in inheemse klederdracht te krijgen. Je zou kunnen zeggen dat ik dat uit principe weiger. Dit keer heb ik echter weinig keuze. Tenminste, als ik naar het jaarlijkse muxhe feest wil in Juchitan, Mexico.

Muxhes zijn mensen die fysiek man zijn maar zich noch man noch vrouw voelen. en ook door de rest van de samenleving als een aparte categorie worden beschouwd.

Sinds ik gisteren aankwam in Juchitan, een stad in het zuiden van Oaxaca, heb ik verschillende mensen gevraagd me uit te leggen wat muxhes nou precies zijn: 

“Dus ze zijn niet homoseksueel?”
“Nee, ze worden geboren als muxhe.”
“Maar homoseksuelen worden toch ook zo geboren.”
“Het is gewoon niet hetzelfde.”
“En ze vallen op mannen?”
“Ja, alleen op mannen, niet op vrouwen en ook niet op muxhes. Ze willen een mannelijke man.”
“Maar sommige muxhes hebben toch vrouw en kinderen?”
“Ja dat klopt. Maar die hebben dan bijna altijd ook een mayate.”
“Een wat?”
“Een mayate, een man die hen betaalt voor seks."
“Aha.”

Als ik aankom bij de kerk staat er een bruidspaar voor de deur. De mis voor de muxhes zou om tien uur beginnen hadden ze me verteld. Ik kijk goed naar de bruid maar het lijkt me toch echt een vrouw. Een medewerker van de kerk kamt een pruik van lang bruin haar en zet die daarna zorgvuldig op het hoofd van Jezus. “Om twaalf uur pas komen de muxhes”, zegt ze. “Er is een bruiloft tussen gekomen.” 

Dan maar een rondje lopen door de stad, denk ik. Dat blijkt onmogelijk. Het is 20 november en dat betekent dag van de revolutie. Dit jaar is het ook nog eens het honderdjarig jubileum dus de straten zijn ingenomen door lange optochten van kinderen en tieners.  Op de dreun van foute housemuziek uit slechte speakers doen ze dansjes onder luid gejuich van ongeveer alle andere inwoners van de stad. 

Ik verdenk ondertussen iedere vrouw ervan een muxhe te zijn en merk dat ik iedereen net iets te lang aanstaar. Snel terug naar de kerk dus. 

De keren dat ik in mijn leven een katholieke mis heb bijgewoond zijn op maximaal twee handen te tellen. Maar dat deze mis niet normaal is, dat lijdt geen twijfel. Ik kan me niet herinneren eerder travestieten in een kerk te hebben gezien maar deze kerk zit vol mensen die het lichaam hebben van een man maar zich uitdossen als vrouw. Sommigen volgens de Zapoteekse stijl in kleurrijke rokken en huipils. Anderen in een deftig mantelpak of galajurk. 

De priester is niet onder de indruk. Integendeel, hij is erg ingenomen met de diversiteit van het gezelschap dat zijn kerk vandaag bevolkt. “We zijn allemaal kinderen van God en hij houdt van iedereen, preekt hij. “En zeg nou zelf, is homoseksualiteit erger dan machismo?” Met open mond kijk ik toe hoe de priester een hostie op de tong van een, met engelenvleugels getatoeëerde, muxhe legt.  

‘s Avonds is dan het jaarlijkse feest. Niet alleen de muxhes, iedereen is welkom mits op de juiste manier gekleed. Alle mannen en muxhes moeten bovendien een doos bier (=18 flesjes) meenemen.  

Dus daar sta ik dan in een paarse huipil (soort vierkante spencer met geborduurde bloemen) en drie rokken over elkaar omdat “je anders niet genoeg heupen hebt”. Tot overmaat van ramp moesten er ook nog bloemen in mijn haar. 

Eenmaal binnen tref ik een bizarre kruising van de Amsterdam Gay Pride en een traditioneel Mexicaans zuipfestijn. Er zijn duizenden mensen en iedereen drinkt bier. Dat wordt immers met dozen tegelijk binnen gebracht. Om twaalf uur is er vuurwerk en wordt met veel bombarie de koningin van het feest bekend gemaakt. Mystica is de gelukkige, een muxhe die zo dik is dat het haar amper lukt het podium te  beklimmen om haar kroon in ontvangst te nemen. 

Om me heen wordt gedanst en gedronken, gekust en nog meer gedronken. Mensen struikelen over stoelen, bierflesjes en elkaar. Vrouwen, mannen, muxhes en homo’s dansen samen alsof het nooit anders zou zijn.  

Maar schijn bedriegt. De muxhes zijn weliswaar een relatief geaccepteerd verschijnsel in Juchitan, in het dagelijks leven hebben zij meestal moeite een baan te vinden. En de liefde voor hun mannelijke minnaars vertonen ze normaal gesproken niet in het openbaar. Dus genieten ze van deze nacht, hun nacht waarin voor een keer per jaar alles mogelijk is.