Seksueel geweld als oorlogswapen in Colombia

Verdrietig luister ik naar de gefrustreerde verhalen van een psychologe die werkt voor een NGO in Cartagena, Colombia. Ze vertelt me over hoe de gewapende groepen in het Colombiaanse conflict de lichamen van de vrouwen gebruiken als oorlogswapen en hoe weinig zij voor de vrouwen kan doen. Ze heeft stapels dossiers met getuigenissen en casussen van vrouwen die seksueel misbruikt zijn, maar niet een van deze misdaden is berecht en zeer weinig slachtoffers hebben de mogelijkheid om psychologische steun te ontvangen. Ze pikt er één van de verhalen uit over het dorpje dichtbij de rivier Raposo, waar in 2004 de Fuerza Publica kwam binnen vallen. Slechts een paar dagen was de Fuerza Public -een overheidsapparaat dat Guerrilla uit moet schakelen- in het dorp aanwezig. De pijn en littekens die ze achterlieten, zijn daarentegen voor levenslang. In de paar dagen aanwezigheid werden zeventig vrouwen in dit dorp seksueel misbruikt, vier van raakten zwanger van hun verkrachters…
 

In deze strijd werd het vrouwelijk lichaam misbruikt door de Fuerza Publica als een manier om het dorp te ontwrichten en informatie te krijgen over de gewapende groepen. De plattelandsdorpen waar de boeren gezinnen hun landen bewerken, worden vaak gezien als supporters van de guerrilla. Door middel van het misbruiken van de vrouwen, wordt geprobeerd de vijand (inwoners van dorpen) te breken en informatie te verkrijgen. Het vrouwelijk lichaam wordt gebruikt als oorlogswapen. Maar ook, als een trofee… Hoe meer macht je over de vrouwen hebt, hoe machtiger de troepen zijn. De seksuele exploitatie van jonge meisjes komt veel voor, jonge kinderen worden verplicht tot stripteases als ‘dagelijkse betaling’ namens het dorp aan de gewapende groepen. Seksslavernij, verplichte abortussen, vaders dwingen hun jonge dochters af te staan aan gewapende groepen en groepsverkrachtingen, zijn slechts een paar voorbeelden om aan te geven hoe seksueel geweld tegen vrouwen wordt gebruikt in het Colombiaanse conflict.
 

Colombia kent op dit moment zo’n 3.000.000 interne vluchtelingen. Niet iedereen lijdt op dezelfde manier onder het conflict. Mannen en vrouwen zijn op gegenderde manieren, anders slachtoffer in het conflict. Het percentage mannen dat vermoord wordt is hoog, daarentegen is het fysieke geweld zoals seksueel geweld en marteling tegen vrouwen veel hoger. Doordat mannen vaak het slachtoffer vallen aan moordpartijen, vluchten vrouwen met hun kinderen naar veiligere plekken. Zo is in de wijk Nelson Mandela in Cartagena, waar veel slachtoffers wonen, het percentage vrouwen veel hoger dan het aantal mannen dat er leeft. Dit leidt opnieuw tot ontwrichte samenlevingen, naast de trauma’s die de vluchtelingen bij zich dragen, blijven de vrouwen als hoofd van familie zonder bezittingen achter met hun kinderen, hebben zij te maken met discriminatie, leven ze in armoedige omstandigheden en ook justitie en reparatie lijken uitzichtloze processen. Eenmaal gevlucht, weg van de conflictgebieden naar veiligere steden als Cartagena, begint dus de volgende strijd; deze van justitie, het omgaan met trauma’s, rouwprocessen, herkenning en overleven…
 

Hierover zal ik in de volgende blog meer schrijven.