Vijandigheid naar de ander

Ik ben inmiddels een week in Cochabamba en begin al goed geacclimatiseerd te raken.

Latijns-Amerika! Wat een heerlijk continent, wat een fijne gewoontes! In vergelijking met de grijze steden vol smog waar ik tot nu toe kwam is Cochabamba een oase van groen, rust, relatief schone straten en een lekkere frisse wind die er in combinatie met een mild zonnetje voor zorgt dat de bewoners hier spreken van siempre primavera. Over de mooie dingen van dit continent zou ik zoveel meer kunnen zeggen maar voor nu iets minder moois dat ik gister tegenkwam en al vaker zag in andere gebieden en landen. Discriminatie. Racisme. Vijandigheid naar de ander.

 

Gister tijdens de lunch raakte ik in gesprek met een cochabambina over mijn onderzoek en al snel kwam ons gesprek op de Cancha, de grootste openluchtmarkt van Zuid-Amerika, waar talloze vrouwen nog tallozere voorwerpen verkopen. Een markt als geen ander. In deze enorm hysterische, chaotische, kleur- en geurrijke omgeving kun je alles wat je maar nodig hebt kopen. Van verse groenten, fruit en vlees tot schoenen, tassen en vloerkleden. Van koelkasten, pannen, fietsbanden en batterijen tot gedroogde cavia’s en levende aapjes. Er is een huishoudelijke afdeling, een huisdieren afdeling, een voedsel afdeling en natuurlijk een bruja afdeling (hekserij) waar je betoveringen kunt aanvragen en dode alpaca baby’s kunt kopen om je nieuw te bouwen of te renoveren huis mee te zegenen. Hierover zou ik natuurlijk nog een hele alinea kunnen schrijven maar de reizigers onder jullie weten; zoiets moet je zien, dan pas begrijp je wat ik bedoel. Interessanter voor deze blog is nu de jonge vrouw waar ik mee in gesprek raakte, een afgestudeerde politieke wetenschapster, die me over de vrouwen die ik zocht vertelde. De vrouwen die krediet afnemen of samen een groep vormen waarin ze wekelijks geld inleggen dat iedere periode aan een van hen wordt uitgekeerd (Pasanuku’s, ook wel ROSCA’s genoemd). Ze vertelde vol geuren en kleuren over de vrouwen en hun activiteiten, wat ze verkochten en welke categorieën verkoopsters er waren.

 
Binnen no-time nam het gesprek echter een nare wending die me niet onbekend was. De vrouwen die het op de markt het beste bleken te doen waren de Paceñas (vrouwen uit La Paz). “Keihard zijn ze” zei een vrouw naast ons heel stellig. “Slechte vrouwen, helpen elkaar niet hoor. Ze pikken al onze banen in en verdienen enorm veel geld, veel meer dan de Cochabambinas op de markt”. Ik kon me niet inhouden en vroeg haar of die vrouwen dan niet aan het overleven waren? “Nee, nee, ze verdienen veel meer dan ze nodig hebben. Wanneer ze la fiesta del Gran Poder  – een groot religieus straatfeest - vieren, drinken en dansen ze drie dagen aan een stuk door. Daar sparen ze voor. Ook zijn hun polleras -gekleurde traditionele rokken- ontzettend duur, wel 400 bolivianos!” (€40). “Ze huren zelfs bodyguards in om te zorgen dat ze niet bestolen worden en compleet beschonken kunnen feesten”. Een paar minuten later vertelde het meisje over de grote migratiestromen vanuit de omringende (mijn)gebieden en La Paz. “De migranten vanuit La Paz zijn op zoek naar betere kansen hier in Cochabamba maar ze dragen niks bij en vervuilen onze mooie natuur. Ze hebben natuurlijk ook geen cultuur” (na de beschrijving van Fiesta el Gran Poder vraag ik mij af; wat is cultuur dan?). “Vieze mensen zijn het. Heb je ze wel eens horen praten?” (de vrouw maakt een soort spuwende geluiden die moeten lijken op de lokale taal van de Paceños, het Aymara). Toen ik het gesprek even later een andere koers wilde geven en begon te vertellen over mijn reizen door Peru, zei de vrouw naast ons direct op fluisterende toon: “slechte mensen daar hè?”. Zucht.

Dit zijn de dingen aan dit anders prachtige en fascinerende continent, die echt pijn doen. Racisme is natuurlijk overal en heeft meer met onwetendheid en angst te maken dan met iets anders. Toch blijf ik het moeilijk vinden om goed opgeleide, verder optimistische en/of open-minded mensen te ontmoeten die zulke heftige dingen kunnen zeggen. Wantrouwen en vijandigheid naar die ander, die anders is of anders woont of anders praat houdt samenwerking tegen en misschien daarmee ook wel van allerlei kansen om verder te ontwikkelen en samen sterker te worden.