Groepsvergadering. De spanning is om te snijden

Het gebruikelijke “kom binnen!” “wil je wat drinken?” “ga lekker zitten” ontbrak toen ik vanmorgen het huis van Teresa waar de groepsvergadering zou plaatsvinden binnenkwam. Mijn soms íets te goed ontwikkelde sfeer-sensoren zaten me vandaag wat in de weg. ‘Ben ik nou gek, of is de sfeer hier om te snijden?’ In het begin dacht dat misschien sommige van de aanwezige vrouwen het er niet mee eens waren dat ik bij de vergadering aanwezig was. Zelfs Teresa, de krediet afnemende vrouw die me had uitgenodigd, keek me niet aan en zat met een vertrokken gezicht aan tafel. “Nou moet u eens even goed naar me luisteren, señora Gabriela” klonk het door de telefoon. “U moet nu hierheen komen en nu geen excuses meer […] wat verwacht u dat ik tegen de mensen van de bank zeg dan? [….] het kan me niet schelen dat u in het dorp Punata […] bent, u hoort verdorie hier te zijn …”.

Vandaag reisde ik naar het zuiden van de stad om een bijeenkomst van een kleine groep vrouwen die via een communale bank geld lenen en hiervoor wekelijks bijeen komen bij te wonen. Op deze vergadering worden de afbetalingen verzameld en wordt besproken hoe het gaat. Ik ga aan tafel zitten, probeer me zo onopvallend en stil mogelijk op te stellen en probeer ondertussen het gesprek – vol geklaag, gescheld en gekat - te volgen. Al vrij snel wordt me duidelijk dat twee van de vrouwen niet op zijn komen dagen en al twee keer niet hebben afbetaald. Voor de groep is dit fataal. Een dikke schuld, boetes en wantrouwen om nog een keer voor elkaar garant te gaan staan. Het doel van de lening, een investering te kunnen doen in je eigen bedrijfje, is nu niet meer haalbaar omdat er schulden van anderen afbetaald moeten gaan worden. De groep heeft nu al, de vierde van zestien bijeenkomsten, een schuld van 720 bolivianos (78 euro). Het meest verstandige is dat de vrouwen dit bedrag samen bijeenleggen zodat er geen boete volgt vanuit de bank, echter ze zijn maar met weinig. Met tien vrouwen een half maandsalaris afbetalen is een bijna onmogelijke opgave.

“Vanavond moeten we bij ze langs om spullen mee te nemen” De vrouwen hebben allen bij de bank een lijst in moeten maken van hun bezittingen. “Doña Vanessa heeft een vriezertje, een televisie en een set boxjes, die kunnen we meenemen als garantie zodat ze nog meer onder druk zal staan om te betalen”, “Ik neem mijn twee neven mee, dat zijn sterke mannen dan zal ze het wel voelen”, “we moeten ze wel verassen want anders zullen ze zich verstoppen”. “Na de 10e bijeenkomst houden we ermee op, we gaan niet meer inleggen om te sparen (de eerste tien afbetalingen gaan naar de lening, de laatste zes naar een spaarpot voor de vrouwen maar in dit geval wordt dit automatisch ingehouden door de bank om de schuld mee af te betalen). Als een van de vrouwen ondertussen om toestemming vraagt om weg te gaan - omdat haar moeder een zwakke gezondheid heeft en op haar wacht – valt bijna de hele groep over haar heen. “Vorige keer was je er ook al niet en toen hebben we ook tot 18 uur op hen gewacht. We verliezen allemaal tijd, niet alleen jij hoor! Denk je dat ík hier wil zijn?”. “Deze groep is nog maar net gestart” zegt een van de vrouwen tegen mij “maar nu al mislukt door die twee slechte mensen”. “Hoe kunnen we elkaar nu nog vertrouwen? Ik ga zeker niet meer meewerken aan eventuele interne leningen en ik weet nu al dat ik naar mijn spaargeld kan fluiten. Toch moet ik nog 6 weken hiermee door gaan en aan het einde word ik waarschijnlijk nog geregistreerd in ‘el central de riesgos’ (de wanbetalers databank)”. “We moeten echt langs gaan vanavond jongens, ik ben zo boos!”

Veronica, die net een maand haar eerdere schuld heeft afbetaald die ze opliep door een vriendin uit een vorige groep die er vandoor ging, kijkt me verdrietig aan. In ons eerste interview, twee maanden geleden, had ze me stellig gezegd geen nieuwe lening meer te willen aangaan. “No más, niet meer, ik heb er zoveel stress van gehad Laurie, ik heb er nachten wakker van gelegen en mijn vriendschap met haar is verpest. No más!.” Ik ben me aan het bedenken hoe ik haar later zou kunnen vragen, waarom ze toch weer heeft gekozen om in een groep te stappen en of ze spijt heeft… Pijnlijk!

Tomas, de medewerkster van de gemeenschappelijke bank heeft haar papieren bijeen gepakt en schut me de hand. “De volgende keer ga je met me mee naar een groep die wel succesvol is, want het gaat niet altijd zo hoor”.