Groepstherapie alleen voor vrouwen

Ik ben inmiddels al anderhalf jaar bezig om het programma “creatieve therapie” op te zetten bij de sociaal culturele organisatie Arte Accion. Mijn taken zijn nu vooral het schrijven van een handleiding over creatieve therapie. Met activiteiten, die niet alleen therapeutische doeleinden in de traditionele zin volgen, maar ook voor algemene groepsvorming, communicatietraining of voor capaciteitsopbouw van de doelgroep zullen dienen. Het idee is, dat mijn huidige cliënten, geïnspireerd door creatieve therapie, straks zelf activiteiten met andere jongeren en kinderen uit zullen voeren. De handleiding zal hier structuur aan geven.

Ik heb zelf al een reeks sessies aan het hele team aangeboden die gebaseerd zijn op creatieve therapie maar op dat moment niet direct therapeutisch effect op de personen hebben gehad- het doel was vooral te reflecteren over de samenwerking en ook de persoonlijke rollen in het teamverband. Laatst hebben we een heel weekend aan teambuildingsactiviteiten besteed. Er zijn interessante reflecties op grond van de ludieke en creatieve acties naar boven gekomen.

Maar waar ik het eigenlijk over wil hebben, is dat ik ook écht therapie geef aan een groepje jonge vrouwen (tussen 18 en 26). Ze zijn eigenlijk mijn collega's, ooit begonnen bij Arte Acción als jongeren, die werden opgevangen door de organisatie en opgeleid in allerlei kunst- en cultuurbegrippen. Inmiddels vormen zij deel van het organisatorische team en dragen veel verantwoordelijkheid met het plannen, uitvoeren en evalueren van sociaal-culturele activiteiten.

Het dagelijks leven in een buitenwijk van de hoofdstad Tegucigalpa, is voor deze vrouwen vaak heftiger dan het lijkt als ik ze op kantoor tegen kom. Vandaar dat er veel behoefte is aan de 2,5 uur per week, die we bij elkaar komen om te schilderen, te boetseren en vooral om te reflecteren, te spuien en soms ook om elkaar of zichzelf te confronteren. Wel altijd met het resultaat iets persoonlijks te hebben gedeeld met anderen en daardoor ietsjes opgelucht te zijn.

We zijn nu al een jaartje bezig met deze therapie. Inmiddels zijn de meiden al redelijk onafhankelijk van mij als therapeute. Het komt voor dat als ik er niet ben ze toch door gaan met hun creatieve activiteit – alleen voor zich zelf, voor eigen rust en evenwicht, en om met elkaar te reflecteren.

Het is jammer dat er tot nu toe nog geen groepstherapie met jonge mannen tot stand is gekomen. Arte Acción geeft werk aan zo'n 27 jongeren, waarvan maar vier vrouwen! Deze meiden zitten allemaal in de groepstherapie.
Naast de vier jonge vrouwen zijn er ook vrouwen in de administratie en directie, maar die hebben het te druk voor regelmatige therapie en misschien ook niet dezelfde behoefte. Van de 27 mannen hebben enkele een individuele therapie gevolgd. Twee ervan krijgen nu nog individueel therapeutische aandacht van mij. Er bestaat dus wél interesse. Ik word vaak door de jongens aangesproken “Heb je ook nog tijd voor mij? Wanneer ga je mij therapie geven? Als ik dan zeg, dat dat kan, maar vooral in een groep, dan is de reactie vaak “Alsjeblieft niet!”

Groepstherapie is vaak veel waardevoller voor iedereen, ook als individu, omdat er identificatiemogelijkheid is – en onderling feedback kan worden gegeven, niet alleen door de therapeute die altijd een buitenstaander blijft, en in dit geval ook nog buitenlandse is. Het idee van een duurzame therapie kan vooral door groepsversterking, aandacht door en voor de groep en de interactie worden omgezet. De therapeute wordt in groepstherapie snel overbodig als het goed loopt. Zij functioneert dan hooguit als een soort activiteitenbegeleidster. Bij individuele sessies is de kans groter, dat er enige afhankelijkheid blijft bestaan.

Maar, ik kan nog zo vaak verzekeren en aandacht erop leggen hoeveel de jongens eraan zouden hebben gezamenlijk te werken en dat het in ieder geval in een vertrouwensvolle sfeer gebeurt – ze laten zich niet overtuigen.

Waarom? Samen met de directie hebben we geprobeerd er een reden voor te vinden. Zij – ook Hondurezen – denken dat de mannen toch misschien meer moeite hebben gevoelens te uiten. Vooral in een macho cultuur, waar de mannen in geen geval tranen mogen laten zien, want ze moeten hard en sterk zijn.
Daarbij hebben sommige jongens ook zeer delicate verhalen, die met hun verleden in de drugs- of wapenhandel te maken hebben. Het zou dus zelfs gevaarlijk voor ze kunnen zijn, dit soort informatie met anderen te delen.

Het is wel jammer, want het lijkt alsof er een heel vertrouwde sfeer tussen de jongeren van Arte Acción heerst, ook tussen de mannen. Maar als het gaat om écht persoonlijke verhalen, die misschien juist een traumatische betekenis hebben, worden zij met niemand gedeeld en zo wellicht ook nooit verwerkt.