Ontwikkelingsland

Voordat ik voor het eerst naar Nicaragua vertrok, nu drie jaar geleden, kon ik mij moeilijk voorstellen wat een ontwikkelingsland eigenlijk is. Ik had een beeld voor me van een samenleving die achterliep - op eigenlijk alle vlakken, en wiens inwoners de hele dag bezig waren om eten te zoeken. Ook had ik het idee dat er nog een soort solidariteit en menselijkheid zou bestaan die wij in het Westen zijn verloren. Inmiddels is dat beeld behoorlijk gewijzigd.

Voor mij betekent een ontwikkelingsland een land waarin de inwoners niet dezelfde middelen en mogelijkheden om zich te ontwikkelen zoals bijvoorbeeld in Nederland het geval is. Ik heb het idee gekregen dat mensen beperkt worden in hun communicatie doordat ze bijvoorbeeld nooit naar school zijn geweest. Sowieso blijft een groot deel van deze mensen in een arme situatie, ook door het gebrek aan onderwijs. Tevens is mijn idee hier bevestigd dat intelligentie voor een groot deel is aangeboren. Ik heb hier veel mensen ontmoet die intelligent waren en daarnaast ook maatschappelijk betrokken. Toch denk ik ook dat het gebrek aan onderwijs ook hen beperkt - in die zin dat deze personen nu wellicht actief zijn voor hun buurt maar dit op een hoger niveau zouden kunnen doen als ze wél onderwijs hadden gevolgd. Ik vind het ook bijzonder om te merken dat een soort ´handelsdenken´ ook een onderdeel van het karakter schijnt te zijn; het huis naast het huis waar ik verblijf is een pulpería (klein winkeltje in levensmiddelen) en soms kopen we daar onze spullen. Maar meestal gaan we naar een pulpería een stukje verderop omdat de verkoper eigenlijk altijd een goed humeur heeft, hij altijd genoeg voorraad heeft en aan positieve klantenbinding doet (ik wist niet dat ik om te kopen was met een gratis banaan ).

Ik heb hier gemerkt dat mensen helemaal niet achterlopen; dat mensen vaak goed op de hoogte zijn van wat er in de wereld gebeurd door tv en internet. Ze worden zo ook geconfronteerd met het gebrek aan middelen in eigen land; ik herinner me het verhaal van een dokter die een paar jaar geleden vertelde dat hij online cursussen volgde in Spanje maar dat veel van de behandelmethodes die in de cursus besproken werden, nooit door hem konden worden gebruikt. Ik merkte zijn frustratie omdat hij deze behandelmethodes en medicijnen niet kon gebruiken terwijl hij al wel een aantal gevallen was tegengekomen waarbij deze goed hadden geholpen. Nog schrijnender was dat het ziekenhuis een apparaat bezat om rode bloedlichaampjes te tellen - met het resultaat binnen een paar minuten - maar de onderhoudskosten van dit apparaat niet meer kon betalen.  Het gevolg was dat een laborante met behulp van een microscoop handmatig de rode bloedlichaampjes aan het tellen was - wat enorm veel extra tijd in beslag nam.

Ik ben mij ervan bewust dat voor veel mensen hier het leven daadwerkelijk bestaat uit het de hele dag werken voor eten, of een groot deel van het salaris aan eten te besteden. Tijdens vorige bezoeken heb ik dat soort personen ook ontmoet. Het gebrek aan eten en hygiene werd me goed duidelijk toen ik het verhaal hoorde van Mercedes, een meisje van 6 jaar, dat een geestelijke achterstand heeft opgelopen door het gebrek aan goede voeding. Haar moeder leefde ´van alles wat God haar bracht´ - wat meestal niets betekende. Inmiddels heeft de moeder een alfabetiseringscursus gevolgd en heeft ze via gemeentelijk microkrediet de mogelijkheid gekregen om een tortillería te beginnen waardoor ze een redelijk stabiel inkomen heeft.

Wat ik mooi vind om te zien in Nicaragua is de bereidheid om zich te ontwikkelen. Universiteiten bieden zowel overdag, ´s avonds en in het weekend opleidingen aan zodat dit gecombineerd kan worden met een baan. Kinderen kunnen zowel ´s ochtends als ´s middags naar school (er bestaan twee verschillende turnos) zodat ze, in die gevallen dat ze hun ouders moeten helpen met werken, toch nog naar school kunnen. Om de schoolgang nog extra te bevorderen, wordt er op sommige basisscholen een ontbijt aangeboden zodat de kinderen met een volle maag aan een schooldag kunnen beginnen.

Wat betreft de mensen heb ik het idee dat ik een veel realistischer beeld heb gekregen. Ik ben voorbij dat: ´zulke aardige mensen en ondanks dat ze niets hebben willen ze alles delen´. Ik heb het idee dat de solidariteit, samenwerking en gemeenschapszin voor een groot deel voortkomt uit de cultuur én uit de armoede. Door de armoede die hier heerst zijn mensen ook afhankelijker van elkaar ´de ene keer leen ik van jou geld, de andere keer jij van mij´. Maar over het algemeen vind ik de mensen hier wel ok.

Ondanks alles, de confrontaties met armoede maar vooral met mezelf en mijn eigen denkbeelden, geniet ik elke dag van mijn verblijf hier. Ik vind het bijzonder om te merken dat er een soort middenklasse aan het ontstaan is (Nicaragua is een extreem gepolariseerd land) met wellicht nog niet het inkomen dat voor een middenklasse kenmerkend is, maar wel brede interesses in muziek, kunst, sport etc. Zo ben ik al twee keer in een barretje geweest waar live-muziek wordt gespeeld door o.a. docenten van de universiteit. Studenten schuiven regelmatig aan om een nummer te zingen. Ook volg ik op zondagochtend op de universiteit een tekencursus - erg leuk!