Diversiteit & solidariteit

Halverwege de maand oktober hadden we weer eens fijn een dagje vrij. Net als in de rest van Amerika wordt hier op 12 oktober gevierd dat Columbus in 1492 Amerika ontdekte. In de Engelstalige landen heet deze dag Columbus Day of Native American Day, en in de Spaanstalige gebieden Día de Las Razas. Vorig jaar althans, in Argentinië is 12 oktober sinds dit jaar iets politiek correcter omgedoopt tot Día del Respeto a la Diversidad Cultural. Een dag om de etnische en culturele diversiteit van alle volkeren te vieren.

 

Een “feest”dag tussen aanhalingstekens, want wat valt er eigenlijk te vieren als je ruim 300 jaar onderdrukking, uitbuiting en slavernij herdenkt? Een tijdperk waarin het continent leeggeroofd en de oorspronkelijke bevolking gedecimeerd werd, wenst men niet feestelijk te herdenken. Als alternatief wordt voorgesteld om op 11 oktober de “laatste dag van de vrijheid” te vieren.

 

De eerste conquistadores, die in 1515 de rivier De la Plata opvoeren en voet aan wal zetten in wat nu Argentinië is, werden zonder pardon opgegeten door de indigenos. Dat was nog eens duidelijke taal. De bemanning die aan boord gebleven was en hulpeloos had moeten toekijken, voer van schrik – en zonder kapitein - weer helemaal terug naar Spanje. Pas in 1536 was Pedro de Mendoza dapper genoeg om het nog eens te proberen. Met iets meer succes: zijn naam is bekend gebleven als de stichter van de stad Buenos Aires.

 

Kannibalisme is inmiddels uit de mode maar de moderne Argentijn moet nog steeds niets hebben van immigranten (de hedendaagse economische immigranten, wel te verstaan). In het voetspoor van de eerste dappere ontdekkingsreizigers zijn vele miljoenen hun geluk hier komen beproeven. Inheemse Argentijnen zijn nagenoeg op één hand te tellen, bijna iedereen heeft een van oorsprong Europese achternaam en grootouders of overgrootouders die van elders kwamen. De enorme diversiteit in achtergrond en culturen leidt echter niet tot veel onderling begrip of vreemdelingenliefde. In tegendeel, men discrimineert er lustig op los, de xenofobie tiert welig en wat er ook gebeurt in het land: het is allemaal de schuld van de immigranten.

 

Tijdens mijn college Sociologie - vanwege de belangrijke maatschappelijke rol die een dierenarts vervult een verplicht vak voor ons Dierengeneeskundestudenten – kwam señor Columbus ineens weer voorbij varen. En in zijn kielzog de geschiedenis van het kapitalisme, het effect van de globalisering, de achtergrond van uitbuiting, armoede en klassenstrijd. De harde werkelijkheid van alledag zien we – in min of meerdere mate gestructureerd – op papier gezet en in theorieën gegoten, de wereld bekijken we door de bril van grote denkers van de moderne tijd. Sociologisch denken, leren we van hen, betekent denken in termen van hoop, wensen, zorgen en belangen van ieder individu, in zijn relatie met anderen. Sociologisch denken, gebaseerd op wederzijds begrip, kan de solidariteit tussen mensen vergroten, zodat angst en tegenstellingen plaats maken voor tolerantie. Dat betekent dat ieder mens de mogelijkheid moet hebben om op zijn eigen manier een waardig bestaan te leiden, zijn eigen strategie mag ontwikkelen voor het omzeilen van de obstakels op zijn levenspad. Geen betere garantie voor eenieders individuele vrijheid dan dat wij iedereen zijn vrijheid gunnen.

 

Wat op papier zo mooi klinkt is in de praktijk zo simpel niet. Eén Día del Respeto a la Diversidad Cultural maakt nog geen einde aan alle haat en nijd. Maar wie weet kan deze dag boven zijn symbolische waarde uitstijgen en een steentje bijdragen aan een herwaardering van de culturele diversiteit. En maken we van Sociologie een verplicht vak voor iedereen. Want zoals een gouwe ouwe Nederlandse SIRE campagne het al zei: De maatschappij, dat ben jij. Of nog beter gezegd: de maatschappij, dat zijn wij. Allemaal.