Vrouwelijke onderneemsters in het Amazonegebied

Lisbet, de voorzitter, opent de vergadering en verwelkomt de ‘socias’ (leden) en mij als bezoeker. De secretaris roept vervolgens één voor één ieders naam af voor de presentielijst. Hierna komen de aanwezigen, allen vrouwen, om de beurt naar voren om de wekelijkse aflossing te betalen van het bedrag dat ze leenden voor hun bedrijfje.
 

Iedere week lossen de vrouwen, afhankelijk van de hoogte van het geleende kapitaal, tussen de van 10 en 60  soles (tussen de 3 en 18 euro) af.
Deze bedragen worden door de secretaris in een boek geschreven en door de penningmeester op grote vellen op de muur bijgehouden. Op die vellen staat achter ieders naam een overzicht van de al afbetaalde bedragen en van hun spaartegoeden. Iedere  vrouw heeft ook zelf een groene kaart waarop haar financiële transacties wordt bijgehouden.

 

De vergadering vindt plaats in Rumococha, in het noordelijke Amazonegebied in Peru. Het is een gemeenschap van ongeveer 5000 inwoners voornamelijk Kukama Kukamiria’s.

We vergaderen in het huis van een van de vrouwen, in een ruimte die half haar winkel en half haar woonkamer is. De vrouwen vormen met elkaar een ‘banquito communal’. Letterlijk vertaald betekent dat ‘gezamenlijk bankje’; de Peruanen gebruiken voor alles verkleinwoorden. Van de 16 leden zijn er 15 aanwezig. Een van de vrouwen is er niet in verband met een familieaangelegenheid. Hiervoor heeft ze van tevoren toestemming gevraagd aan de groep, want de afspraak is dat iedereen er altijd is.  

 

Een ‘banquito’ bestaat uit tussen de 15 en 30 vrouwen die allemaal een lening hebben afgesloten om te investeren in hun eigen bedrijf. De lening wordt verstrekt door de Asociación Dignidad Perú: een kleine Peruaanse NGO, zusterafdeling van Dignity Foundation in Nederland, die is opgericht door Winneke Kornet, een Nederlandse vrouw die al een aantal jaar in Peru is en sinds 4 jaar in Iquitos woont.

Zij is vorig jaar begonnen met het verstrekken van microkrediet aan vrouwen, maar het systeem waarmee ze toen begonnen gaf onvoldoende grip op de terugbetalingen. Via Impulsis een onderafdeling van ICCO kwam ze in contact met een organisatie in Lima (Promuc) die al 14 jaar ervaring had met microkredieten en een goedlopend programma ontwikkeld had. In dit programma zijn Winneke Kornet en de 4 Peruaanse ‘asesoras’ (begeleiders) van de stichting opgeleid.

 

Winneke legt uit dat de ‘banquitos’ waarmee ze werkt bestaan uit 15 tot 30 vrouwen uit dezelfde wijk. Er zijn op dit moment 22 ‘banquitos’ met 300 ‘socias’ en 4 asesoras.

Vrouwen die willen deelnemen krijgen een kwantitatief en kwalitatief onderzoek door de ‘asesora’. Ze moeten in ieder geval ouder zijn dan 18 jaar, minimaal een jaar ervaring hebben als onderneemster en geen schulden hebben. Het bedrag dat ze mogen lenen hangt af van wat ze redelijkerwijs kunnen terug betalen. Voor de eerste twee rondes is het maximum bedrag 500 soles. Ze betalen dit bedrag in 10 weken terug, met een rente van 8% over die 10 weken (bij een geldlener in het dorp betalen ze 25% in 22 dagen). Verder sparen ze een vast en - naar wens - een variabel bedrag. Na de eerste twee rondes kan het bedrag verhoogd worden eventueel tot 1500 soles. De ‘asesoras’ en Winneke besluiten gezamenlijk over de maximale hoogte van de lening
.

Iedere ‘banquito’ heeft een bestuur en komt wekelijks bijeen. Deze vergaderingen hebben een sterk formeel en gestructureerd karakter. Besluiten over afwijkende zaken (iemand is te laat met betalen, kan niet aanwezig zijn enz.) wordt door het bestuur aan de rest van de vergadering voorgelegd.

De vergaderingen zijn nu nog wekelijks. Dit is omdat de Stichting en de ‘banquitos’ nog nieuw zijn en er veel tijd besteed wordt om de vrouwen goed te begeleiden. De bedoeling is dat wanneer ‘banquitos’ goed draaien de bijeenkomsten naar één keer per twee weken of zelfs één keer per maand kunnen gaan. Dit geeft de Stichting de mogelijkheid meer groepen te begeleiden; op termijn wordt gestreefd naar 85 ‘banquitos’.
 

De Stichting verstrekt de kredieten vanuit een lening van ZERO-KAP (Nederland). Met de rente die de vrouwen betalen betaalt de Stichting deze lening af. Na de aflossing zal de Stichting, over een paar jaar, uit eigen kapitaal kunnen lenen. De verwachting is dat binnen 4 jaar de Stichting ook haar eigen operatieve proces kan betalen waarvoor ze nu nog een subsidie krijgen van de Stichting Femi, de Rabo bank Foundation en Impulsis.

Binnen dit nieuwe systeem is de groep als geheel verantwoordelijk voor de voortgang en de totale lening. Er wordt gewerkt met een systeem van maatjes; als een vrouw, onaangekondigd, niet aanwezig is dan gaat haar maatje kijken wat er aan de hand is. Verder spreken vrouwen elkaar aan als één van hen achter is met betaling.
 

Zou een vrouw helemaal niet aan haar verplichtingen voldoen, dan zou dat betekenen dat de groep als geheel in de volgende ronde geen nieuwe lening kan afsluiten. Maar voor die tijd zal de groep er uiteraard alles aan doen om de vrouw te motiveren. Lukt dit henzelf niet dan kan de groep de ‘teniente’, de plaatselijke gezagsvertegenwoordiger, inschakelen om de vrouw aan te spreken of de ‘teniente’ kan de groep toestemming geven bijvoorbeeld de televisie van de vrouw in onderpand te nemen. Tot nu toe is dit niet aan de orde geweest.
 

Dit heeft er zeker mee te maken dat de Stichting alleen in zee gaat met vrouwen die al bewezen hebben een eigen onderneminkje te kunnen runnen. De ervaring is namelijk dat ongeveer 50% van de startende vrouwen het niet redt. Winneke vertelt me dat dit wel een dilemma was voor de Stichting, maar dat de doorslaggevende overweging was dat een dergelijk risico zou de levensvatbaarheid van het project in gevaar zou brengen.

 

In de ‘banquito’ in Rumacocha betalen alle vrouwen behalve Myrza keurig hun aflossing. Myrza legt uit dat ze allerlei problemen in de familie heeft. Ze heeft echter de afgelopen twee weken ook niets afgelost, daarom volgt er uitgebreid overleg binnen de groep. Myrza bezweert dat het haar voor de volgende bijeenkomst wel gaat lukken. De groep gaat akkoord met een week uitstel.
 

Dan start het volgende onderdeel van de vergadering. Om de beurt komen vrouwen naar voren om het verplichte spaarbedrag van een paar soles in te leggen. De meesten doen daarnaast nog een vrijwillige inleg soms zelfs meer dan 10 soles (3 euro). Het gespaarde geld kunnen ze rond de Kerst of aan het begin van het schooljaar opnemen. Ze kunnen er dan schooluniformen of boeken, of met de Kerst cadeautjes voor de kinderen van kopen
.

Aan het einde van de vergadering tellen en controleren de penningmeester en secretaris het binnengekomen geld en dragen het af aan Dora Ramirez Davilla de asesora, die als vertegenwoordiger van de Stichting bij iedere vergadering aanwezig is. Aan het einde van de vergadering wordt door de secretaris het verslag voorgelezen en tekenen de aanwezigen voor akkoord.
 

Ik bezoek die middag twee bankjes en ben bij beiden onder de indruk van professionaliteit van de vergadering, van de manier waarop het bestuur de vergadering leidt en van gedisciplineerde deelname van de aanwezige vrouwen. Ik realiseer me dat de serieusheid, de formele structuur en de uitgebreide financiële verslaglegging, waarschijnlijk belangrijke bepalende factoren zijn voor het succes van de ‘banquitos’.

Asociación Dignidad Perú geeft een nieuwsbrief uit: winnekek@hotmail.com.