Ingezonden door Guus Geurts op do, 2009-07-23 13:24
De drie landen die ik bezocht staan natuurlijk bekend om de Maya-monumenten, overblijfselen van een cultuur die ver voor de West-Europese cultuur floreerde. De ruines die je nu kunt zien zijn slechts een klein deel van de oorspronkelijke steden. Meestal zijn alleen de belangrijkste tempels en de paleizen rond het belangrijkste centrale plein opgegraven. De huizen van de normale bevolking zijn vaak nog bedekt onder bossen. Verder is opvallend dat alle gebouwen zonder lastdieren, wielen en metalen hulpmiddelen zijn gebouwd, dus puur met menskracht.
Het is nog steeds een raadsel waarom de steden tussen 800 en 900 plotseling leegliepen. Door het ontcijferde Maya-schrift is minutieus te volgen welke koning wanneer heerste, maar dan houden de data opeens op. Men denkt dat het te maken heeft met te snel gestegen bevolking, en de luxere consumptie van een deel van de mensen in relatie tot de oprakende natuurlijke hulpbronnen. Onderzoek bij de ruines in Copán (Honduras) heeft aangetoond dat men niet meer zelfvoorzienend was voor voedsel, en voedsel moest importeren uit andere gebieden. Een reden hiervoor was ook dat de beste landbouwgronden bij de rivier werden ingenomen door de uitbreidende steden, en de voedsellandbouw zich verplaatste naar de minder vruchtbare heuvels. Dit leidde weer tot erosie, overstromingen en een nog lagere voedselproductie. Van de teruggevonden skeletten bleek aantoonbaar dat men leed aan ondervoeding, besmettelijke ziektes en teruglopende levensverwachting.
De Maya’s worden dan ook vaak als voorbeeld genoemd voor wat ons te wachten staat als de huidige (westerse) wereldbevolking op deze manier blijft doorgaan met overconsumptie o.a. mogelijk gemaakt door onrechtvaardige internationaal economisch - en handelsbeleid. Lees hiervoor b.v. de boeken van Jared Diamond Collapse in het Nederlands vertaald als Ondergang (2004)en Clive Ponting A green history of the world (1991).
De belangrijkste steden liepen leeg maar de Maya’s zijn overigens niet uitgestorven. Zij leven nog steeds voort onderverdeeld binnen verschillende inheemse bevolkingsgroepen, die zich nog steeds voornamelijk bezighouden met zelfvoorzienende landbouw. Zij interesseerden me niet alleen om hun verleden, maar ook om hun toekomst. De Maya´s zelf geloven dat het leven cyclisch verloopt en dat gebeurtenissen zich herhalen. De datum van 20, 21 of 22 december 2012 hangt onheilspellend in de lucht, want dan eindigt een 26.000 jaar oude Maya-kalender. (Evenals een Hindoetijdperk, Nostradamus heeft het erover etc…) Ik zal verder niet gaan speculeren – al vind ik dat een aantal crises opvallend aan het samen komen zijn – maar geïnteresseerden kunnen hun hart ophalen op het internet. In Guatemala hoorde ik echter alleen een lokale gids in de kerk van Olintepeque – waar het beeld van San Pascual te bewonderen is – over 2012 spreken. Hij voorspelde aardbevingen en hongersnoden omdat de mens de wereld zo misbruikt heeft. Na 2012 zouden we een periode van 17 jaar crisis tegemoet gaan.
- Tikal – Guatemala (bewoond tussen 700 v. Chr. tot 900 na Chr.)
In het noorden van Guatemala, te bereiken via Flores of El Remate aan het Petén Itzá-meer. Je kon hier s’middags naar toe, het (dure, 15 Euro) kaartje is dan ook nog de hele volgende dag geldig. Een echte aanrader het zo te doen, omdat je dan s’morgens vanaf 6 uur de tijd krijgt van al de wilde dieren te genieten, voordat de hordes toeristen aantreden. Vooral de kruising tussen een fazant en een pauwhaan is prachtig. Verder zijn er vele andere vogels, apen en een soort wasberen. Ook de uitzichten vanaf de verschillende tempels over het uitgestrekte oerwoud zijn mooi. Tikal ligt dan ook midden in een nationaal park, dat in tegenstelling tot andere parken nog wel redelijk beschermd wordt.
- Palenque – Mexico (bewoond tussen 100 v. Chr. tot 900 na Chr.), inclusief museum.
Palenque bereikte ik na een reis van zo’n 20 uur vanuit Oaxaca, waar ik Frans van der Hoff bezocht. Het mooiste en handigste is om niet in de stad te gaan zitten, maar in de bossen vlakbij de ruines in El Panchán. Op loopafstand vind je hier de ruines (zo’n drie kwartier lopen), goedkope hostels en restaurants, en La Palapa, een plek waar trance-parties gehouden worden. (Maar nu even niet vanwege het laagseizoen.)
De Palenque ruines vallen vooral op door hun schitterende beeldhouwwerk, waarbij de mooiste stukken in het nabij gelegen museum te vinden zijn, waaronder een replica van een graftombe. Geduld werd beloond, na anderhalve dag bewolking en buien brak gelukkig de zon door, en kon ik eindelijk die mooie foto´s maakte waarop ik hoopte.
- Copán – Honduras (900 v. Chr. – 900 na Chr.)
Deze ruines liggen net over de grens in Honduras. De reis is zeker de moeite waard vooral ook door het mooie stadje Copán zelf. De ruines zelf bevatten het mooiste beeldhouwwerk wat gezien heb, vooral op de metershoge stella’s’. Vergeet de nature trail ook niet; op informatieborden wordt de relatie uitgelegd die de Maya’s met de natuur hadden en hebben.
- Bonampak – Mexico (belangrijkste periode rond 776 na Chr.)
Klein maar heel fijn, vooral door de prachtige fresco´s. Lonely Planet noemt ze de mooiste uit de pré-Spaanse periode. De inhoud van een deel van de schilderingen is wat minder ´fijn´; martelingen (het uittrekken van vingernagels) en onthoofdingen. Een thema dat overigens ook veel terugkomt in het beeldhouwwerk bij andere ruines.
Verder zag ik de grote beelden bij Quiriguá (mooi, maar de hoge entreeprijs is het eigenlijk niet waard, zeker als je nog naar Copán gaat) en de overblijfselen van de Maya-hoofdstad K´umarcaaj bij Santa Cruz del Quiché, die in 1524 door de Spanjaarden vernietigd werd.
Ingezonden door Guus Geurts op do, 2009-07-23 13:24
Printervriendelijke versie
Nieuwe reactie inzenden