Bezoek aan Frans van der Hoff (mede-oprichter Max Havelaar) in Mexico

Bezoek aan Frans van der Hoff (mede-oprichter Max Havelaar) in Mexico

 

Ik had al eerder veel van Frans van der Hoff gehoord, en wist dat hij nog steeds betrokken was met fairtrade-koffie in Mexico. Voor een overzicht van zijn zeer rijke levensloop zie: http://en.wikipedia.org/wiki/Frans_van_der_Hoff

Ik hoopte dat ik hem kom opzoeken, en via zijn schoonzus die vlakbij mijn ouders woont, kreeg ik zijn emailadres en zijn woonplaats. Hij is opgegroeid op een boerderij in de Peel, en later in Nijmegen ging studeren. Daarna werd hij priester, werkte in Chili tot aan de coup in 1973 ten opzichte van Allende, en vluchtte toen naar Mexico.

In 1988 richtte hij samen met Nico Roozen (Solidaridad) Max Havelaar op, en was zo een voorloper op de wereldwijde beweging die sindsdien enorm gegroeid is. Hij is echter al sinds 1980 betrokken bij de koffiecoőperatie UCIRI, een organisatie bestaande uit inheemse Zapotecos-koffieboeren in de staat Oaxaca. Tijdens al mijn reizen trekken vooral juist die inheemse volkeren me aan, omdat ze ons zoveel kunnen leren over de omgang met elkaar met de natuurlijke hulpbronnen. Dus ik zag er naar uit dit gebied met een echte insider te bezoeken, en verder veel te leren van deze man. Ook was ik benieuwd naar zijn mening over het feit dat Nico Roozen namens Solidaridad de Round Table on Responsible Soy blijft steun. Dit ondanks veel kritiek van boerenbewegingen en ontwikkelingsorganisaties in Latijns Amerika en deels ook in Nederland.

(Juist vlak voor mijn aankomst bij Van der Hoff was er in Nederland hierover een actie gestart zie: http://www.gifsoja.nl/Gifsoja/verantwoord_files/gifsoja_nieuwsbrief.pdf )

 

Het was ongeveer 9 uur reizen vanaf San Cristobal via Tuxtla Gutiérrez en Juchitan de Zaragoza naar Ixtepec, waar het UCIRI hoofdkantoor gelegen is. Hij had een afspraak met de parochie en UCIRI, dat hij elk weekend naar Ixtepec zou komen, o.a. om de heilige missen te verzorgen in het dorp Barranca Colorado. Hier woonde hij nog steeds in hetzelfde 111-jaar oude huis, waar hij zo’n 30 jaar geleden was komen wonen. Het is een prachtig traditioneel huis, gemaakt van leem, met een grote tuin. Van der Hoff is al die tijd zelfvoorzienend geweest wat betreft zijn inkomsten, via de teelt en verkoop van allerlei verschillende landbouwproducten. Hij verdient dus geen geld vanuit UCIRI, en ook niet vanuit de Mexicaanse katholieke parochie waar hij bij is aangesloten. Zijn auto is ook in bezit van UCIRI, en is deels betaald met hulp van een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie.

 

Na een hartelijke begroeting op het UCIRI-kantoor en een korte rit in zijn pickup, hadden we ons eerste gesprek in de tuin van zijn huis, onder het genot van een UCIRI-fruitdrank. Hij nam plaats in zijn hangmat, en zonder een bepaalde te volgen gesprekslijn, kwamen verschillende onderwerpen aan de orde.

Allereerst de Mexicaanse politieke situatie. Door de Zapatista-documentaire had ik een redelijk overzicht van de laatste 15 jaar, maar van der Hoff kon hier allerlei nuttige zaken aan toevoegen. Zo hadden de Zapatista’s de Zapotecos – en UCIRI - gevraagd hun strijd in 1994 te steunen. Ze hadden dit echter geweigerd, omdat geweld weer nieuw geweld oproept volgens hem. Verder is de situatie voor de inheemse Zapotecos in Oaxaca vele malen beter (een paradijs noemde ik het) dan voor de Maya’s in Guatemala, omdat men in Mexico een revolutie in 1910 en een landhervorming in de jaren 40 en 50 heeft doorgemaakt. Het grondgebied van de Zapotecos (die bij UCIRI betrokken zijn) is daardoor gemeenschappelijke grond in plaats van in privebezit door slechts enkele grootgrondbezitters.

Ook heeft Oaxaca vergaande bevoegdheden om bijvoorbeeld de teelt van genetisch gemodificeerde mais tegen te houden. Als de autonome gemeenschappen dit weigeren, volgt de provincieoverheid dit besluit. Dit is geregeld in de Mexicaanse grondwet. De kwestie is nu erg actueel, omdat Mexico zojuist de teelt van gentech heeft toegestaan. Dit uiterst risicovol omdat mais oorspronkelijk juist uit deze regio afkomstig is, en eventueel nog voorkomende wilde varrianten en de enorme diversiteit van rassen besmet kunnen worden. Men houdt dan wel in tegenstelling tot de 250 meter die Nederland wil gaan hanteren, een minimale afstand tussen gentech en gangbaar van 6 kilometer aan. Maar een blijvende besmetting, en het verlies van waardevolle genen blijft groot.

 

Ook de steeds grotere problematiek rond de drugsbendes passeerde de revu. Omdat het leger en de politie de hoofdwegen nu streng controleren, vindt steeds meer transport over kleine bergwegen plaats. Dat geldt bijvoorbeeld voor wapentransporten vanuit de VS naar de bendes in Centraal Amerika. Van der Hoff vertelde dat boeren die de weg desgevraagd uitleggen aan de chauffeurs van de SUV-karavanen, daarna worden doodgeschoten. Men heeft hen nu het advies gegeven direct de bossen in te vluchten, als men een dergelijke karavaan ziet. De televisiebeelden zullen de meesten wel niet ontgaan zijn; in Mexico maar ook Guatemala heerst momenteel een bendeoorlog vooral rond deze illegale drugshandel. Vorig jaar zijn in Guatemala 6.000 mensen vermoord in relatie tot deze (drugs)bendes. Daarbij is er een grote betrokkenheid van corrupte politiemannen, soldaten, politici en overheidsfunctionarissen. Al is het heel moeilijk hier een inzicht in te krijgen. Ook al omdat er regelmatig journalisten vermoord worden. Volgens hem zijn de bendes beter bewapend dan het leger ondertussen. Ook worden normale burgers door de bendes gedwongen te verhuizen.
 

Op mijn vraag waarom de drugs niet legaliseren, antwoordde hij echter ontkennend. De schade aan de samenleving, vooral vanwege de gezondheidszorg, zou dan alleen maar toenemen.

Ik kwam met dit idee omdat het leed rond drugs nu vooral wordt geleden door onschuldige mensen, terwijl er weinig wordt gedaan aan de eerst verantwoordelijken namelijk de gebruikers in vooral de VS. Zij maken vrijwillig een keus om te gaan gebruiken. Ik heb minder medelijden met hen dan alle onschuldige burgers en boeren die b.v. in Columbia sproeivliegtuigen over hun voedselgewassen gesproeid krijgen. Legalisering zou ook meteen alle aantrekkelijkheid om zich hier verder mee bezig te houden, bij de drugsbendes weghalen.