De Cubaanse ondernemingsgeest is moeilijk te onderdrukken

Avonden met popcorn en rum op de Malecon, salsa dansen (wat ik helemaal niet kan) en de algehele atmosfeer; wat mis ik Cuba nu alweer. Wat mij het meeste is bijgebleven van de sfeer is het spontane dansen van de Cubanen. Waar je ook muziek hoort; op straat, in een cafe,of gewoon thuis,de Cubanen staan op, nemen een vrouw/man in de armen en dansen op gevoel. Wat een passie.

Socialisme
Maar zo rooskleurig als het lijkt is het leven niet altijd in Cuba. Cuba heeft een Socialistisch systeem. Dit houdt in dat de economie grotendeels georganiseerd en gecontroleerd wordt door de staat. De staat is de voornaamste werkgever en heeft de middelen van productie grotendeels in handen.
Dit heeft als voordeel dat bijna de gehele bevolking geletterd is, en het aantal kindersterftes minder is dan in sommige ontwikkelde landen. Dit is ook wel logisch aangezien onderwijs en gezondheidszorg min of meer gratis is.

Maar dit betekent ook dat een groot deel van wat er verdiend wordt terug vloeit naar de overheid. Dokters verdienen omgerekend maximaal 40 euro per maand, onze Spaans lerares 20 en in een administratieve baan kan het zijn dat je slechts zo'n 10 euro verdient. Bonen en rijst kan je van dit salaris betalen. De iets luxere artikelen, zoals zeep, tandpasta en kleren zijn alleen te vinden in de zogehete peso convertible (CUC) winkels. Dit kan je je alleen veroorloven als je (lang) gespaard hebt of als je werkt in toerisme.

De CUC is naast de moneda national een officiele munteenheid speciaal ingevoerd voor de toeristen. Dit betekent dan ook dat er heel wat ‘jineteros’ rondlopen die graag wat "tijd" door brengen met lelijke buitenlanders. Op deze manier hopen ze aan CUC’s te komen, in een mooi restaurant te eten of cadeautjes te krijgen van de “verliefde” toeristen.

Maar in opstand komen tegen de gang van zaken is geen optie. Verschillende mensenrechtenorganisaties melden mensenrechtenschendingen zoals willekeurige gevangenneming, marteling en oneerlijke procesgang. Hoewel Cuba een grondwet van vrijheid van meningsuiting heeft, worden dissidenten in naam van nationale veiligheid of het verbieden van  “vijandelijke propaganda” achter de tralies gezet. Internettoegang is alleen mogelijk voor diegenen die enorm rijk zijn en zelfs dan wordt alles gecontroleerd. Het wordt bijna onmogelijk gemaakt om Cuba te verlaten. En veel mensen die ik heb gesproken zouden graag het land verlaten.

Een niet te onderdrukken ondernemingsgeest
In de afgelopen jaren is er een toename in het aantal privé ondernemingen. Zo ben ik de tweede dag in Cuba met een Cubaans homostel meegenomen naar een privé travestie club. Een hele ervaring. Tevens vertelde een journalist mij over een vrouw met haar eigen “cake bak onderneming”. Aangezien ze cakejes bakt voor heel Havana is ze inmiddels een rijke vrouw en op de een of andere manier laat de overheid haar met rust.

Verder is het aantal auto's op straat de afgelopen jaren enorm toegenomen – wat overigens niet betekent dat twee vrouwen niet makkelijk min of meer midden op een drukke weg rustig kunnen kwebbelen.

Een leven in de rij
Talking about talking; Omdat je als Cubaan toch wel (weinig) betaald krijgt - of je nu hard werkt of niet - komt het regelmatig voor dat verkopers heel rustig met elkaar aan het kletsen zijn, zich opmaken, of zelf uitgebreid met elkaar staan te flirten, terwijl er een dikke rij voor hun neus staat te wachten om geholpen te worden.

Aah, de rijen in Cuba: ook iets zeer typisch voor ons ongeduldige Nederlanders (lees ik). Rijen en rijen om met de overvolle bussen mee te kunnen (sommige uit Nederland met 'Station Voorburg' er nog op). Maar daarentegen is het systeem van wachten ook weer zo dat je rustig tussen door even ergens kan gaan zitten en met de medewachtende kan gaan zitten kletsen. Onthaasten leer je hier in de praktijk.

Mocht je een vraag of opmerking hebben hoor ik het graag. De volgende keer een verhaal over Guatemala waar ik nu ben en alweer enorm veel over te vertellen heb!