Privatisering Mexicaans onderwijs lokt protest uit

In Mexico heeft de regering een wetsvoorstel ingediend om het onderwijs te privatiseren. De vakbonden staan op hun achterste poten. ‘De regering schuift haar verantwoordelijkheid van zich af’, vindt vakbondsafgevaardigde Federico Gonzalez Perez.

In de publieke basisschool van Centro Escolar Morelos in Oaxaca is de speeltijd net voorbij. Zonder haast keren de jongens en de meisjes naar hun klassen terug en loopt de speelplaats leeg. De kans is groot dat hier binnen een paar jaar een hotel in plaats van een school is. Een ex-eigenaar claimt een stuk van het terrein en wil het verkopen aan een buitenlands bedrijf. Het is maar een van de vele projecten die op touw staan in het kader van de privatisering van het onderwijs.

Historische protesten

Sinds 2006 staat Oaxaca in en buiten Mexico bekend als de stad van de strijdvaardige leraren. Zij begonnen dat jaar een staking met als belangrijkste eisen een beter salaris en betere voorzieningen voor de leerlingen (boeken, uniformen en ontbijt – veel van de leerlingen vielen in de klas in slaap omdat ze honger hadden). De regering reageerde met harde repressie, wat de protesten een brede steun van de bevolking opleverde. Zo’n half jaar lang werden in heel de stad barricades opgeworpen.

De gebeurtenissen staan voorgoed in het geheugen van elke Oaxaceño gegrift, inclusief in dat van de tienjarige leerlingen van meester Felicísimo Díaz Narvaéz. Op de vraag wie er heeft deelgenomen aan de marsen, gaat meer dan de helft van de handen met veel overtuiging de hoogte in. Op de schoolbanken zaten ze niet tijdens de periode van populair protest. Ook waarom ze betoogden, weten ze haarfijn uit te leggen. Al is wat elk van hen het hardste is bijgebleven het optreden van de politie en het leger. Stuk voor stuk hebben ze verhalen over helikopters boven hun huis of vrienden van mama en papa die zijn neergeschoten of in elkaar geslagen.

Grondwet wijzigen

Veel van de protesterende leraren van toen zijn vandaag nog steeds aan het strijden. Sommigen van hen, zoals Federico Gonzalez Perez van Seccion 22 van de onderwijsvakbond, keerden nooit meer terug naar school.

‘Vandaag is ons belangrijkste strijdpunt de verdediging van het publieke onderwijs. De regering is bezig met het uithollen van dat recht. De eerste stap die zij daarin gezet heeft, is het onderwijs op gemeentelijk niveau onderbrengen. Door die decentralisatie geeft ze haar verantwoordelijkheid in handen van een ander bestuursniveau.’

‘Bij een volgende stap neemt de staat helemaal geen verantwoordelijkheid meer op, maar wordt alles in handen gegeven van private bedrijven’, aldus Gonzalez Perez. Om die privatisering te bekomen ligt momenteel een wetsvoorstel bij de kamer. Voor de privatisering is een grondswetswijziging nodig aangezien artikel 3 van de Mexicaanse grondwet stelt dat het onderwijs publiek moet zijn.

Competitie

Een andere verandering waar de onderwijsvakbond zich zorgen over maakt, is het invoeren van internationale tests zoals de PISA-test van het OECD (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) waarbij 15-jarige scholieren in verschillende landen dezelfde test afleggen.

Gonzalez Perez: ‘De meest verschillende leerlingen worden hiermee over heel de wereld op dezelfde manier geëvalueerd. Dat slaat nergens op. Ook de tests om leraren te beoordelen zijn problematisch. In handen van onze regering dienen zulke tests niet om de professionele prestaties van de leraren te meten, maar om leraren die hen niet bevallen te ontslaan.’

‘Verder willen ze ons ook tegen elkaar uitspelen door bijvoorbeeld examens in te voeren voor leraren die directeur willen worden. Op die manier dwingen ze ons in een systeem van concurrentie.’

Alternatief

Eens te meer blijven de leraren van Oaxaca niet bij de pakken zitten. Op verschillende plaatsen zetten zij projecten van alternatief onderwijs op, vooral in inheemse gemeenschappen. Het verschil met het doorsnee onderwijs? Gonzalez Perez: ‘Kijk, wij willen opnieuw Mexicanen die kunnen nadenken, die kritisch zijn. Daarom hebben wij bijvoorbeeld veel filosofie in het pakket opgenomen, een vak dat nergens in Mexico nog gedoceerd wordt.’

‘Wij vertrekken van de omstandigheden en mogelijkheden van de leerlingen in plaats van te homogeniseren zoals gebeurt met die internationale parameters van de ontwikkelde landen. Even serieus, hoe wil je nu dat een leerling uit een gemarginaliseerde gemeenschap uit de bergen hetzelfde weet als een leerling uit Mexico Stad?’