Kinderrechten geen prioriteit voor regering Costa Rica

Al vanaf het jaar 2000 staat 100% van de kinderen in Costa Rica ingeschreven op de basisschool. Costa Rica lijkt het tweede Millenniumdoel, dat stelt dat alle kinderen in 2015 naar school gaan, te gaan halen. Toch zijn kinderrechtenorganisaties nog niet tevreden met de onderwijssituatie  in het land.

Ingrid Porras Jimenez, verantwoordelijk voor de sector onderwijs binnen kinderrechtenorganisatie Defensa de la Niñez Internacional (DNI) in Costa Rica, stelt dat Costa Rica weliswaar een voorspong heeft op andere landen in Centraal Amerika, maar dat er nog veel te verbeteren valt. ‘Ik denk dat de onderwijssituatie net aan het verslechteren is. Voor deze regering zijn kinderen geen prioriteit.’

De grondwet van Costa Rica stelt dat burgers recht hebben op onderwijs en dat de staat verantwoordelijk is voor het verzorgen van gratis onderwijs voor alle kinderen. In artikel 57 van de Code voor Kinderen en Adolescenten staat bovendien dat de staat kinderen die van onderwijs uitgesloten zijn weer in het systeem moet integreren. De wet vereist dat tenminste 6% van het de nationale begroting elk jaar aan onderwijs besteed wordt.

 

Volgens nationale statistieken van het Ministerie van Onderwijs gaan alle kinderen in Costa Rica naar de basisschool. Costa Rica is na Cuba en Chili het land met het laagste analfabetisme in Latijns Amerika. De kans is groot dat Costa Rica Milenniumdoel 2, dat stelt dat alle kinderen in 2015 basisonderwijs volgen, haalt.

 

Toch zijn organisaties als DNI niet tevreden. Het is vooral de toegang en kwaliteit van het publieke onderwijs in rurale gebieden die zouden moeten verbeteren.   

 

‘Het onderwijs is niet echt gratis in Costa Rica,’meent Ingrid Porras. ‘Kinderen en hun families betalen uniformen en andere schoolspullen en vaak een donatie van 5000 colonos (6 euro) aan de schoolleiding. Dat is voor een arme familie een aanzienlijk bedrag. De schoolleiding gebruikt de donaties om bijvoorbeeld infrastructuur op school te verbeteren. Dit is nodig omdat de staat de school niet voorziet van voldoende middelen. De staat respecteert de rechten van kinderen op deze manier niet.’

 

Het grootste probleem ligt bij middelbaar onderwijs. Vroegtijdige schooluitval is hoog in Costa Rica, vooral voor jongens. 13% van de jongens en 9% van de meisjes maakt de middelbare school niet af. DNI spreekt in plaats van schoolverlating liever van uitsluiting. ‘De kinderen kiezen er zelf niet voor om met school te stoppen, maar het onderwijssysteem in Costa Rica sluit ze uit. Het openbare onderwijs mist veelal de kwaliteit die privé-onderwijs wel heeft.’

 

Kinderen op de middelbare school zijn vaak te oud voor het niveau waarin ze les hebben. Ze zijn blijven zitten of zijn een jaar niet naar school gegaan, waardoor ze achterlopen. Slechts weinig kinderen die op publieke scholen studeren, komen in het hoger onderwijs terecht.

 

De problemen van het schoolsysteem worden bevestigd door gegevens van het Internationale Programma voor de Uitroeiing van Kinderarbeid (IPEC). Volgens de laatste cijfers uit 2004 telt Costa Rica nog steeds 93,000 kinderen die niet naar school gaan. Dit is 10% van alle kinderen tussen de 5 en 17 jaar oud. Het overgrote deel van deze kinderen zou naar de middelbare school moeten gaan. Een gebrekkig schoolsysteem behoort tot de voornaamste reden voor kinderen om niet te studeren. Soms is er geen school dicht bij huis, geen plaats voor de leerling op school of er is een tekort aan leraren.

 

Op het platteland is de kwaliteit van scholing vaak lager dan in steden. Bovendien wonen hier meer kinderen die op een andere manier bijzonder benadeeld worden als het op onderwijs aankomt.

 

Migranten uit buurlanden Nicaragua en Panama kunnen zonder legale verblijfsvergunning basisonderwijs volgen, maar ze krijgen bij afronding geen officiële erkenning voor het gevolgde onderwijs. Hierdoor kunnen ze ook niet doorstromen naar de middelbare school. Inheemse kinderen in Costa Rica worden benadeeld omdat onderwijs in de inheemse gebieden in het Spaans wordt aangeboden in plaats van in de inheemse taal.

 

Ook werkende kinderen volgen minder onderwijs. Volgens IPEC zijn er 113.000 werkende kinderen in Costa Rica, waarvan 49.000 onder de legale minimumleeftijd om te werken. De meeste van deze kinderen werken in de landbouw.

 

De meeste werkende kinderen combineren werk met school. Dat is positief, maar niet voldoende, volgens Jose de la Peña, subregionaal coördinator bij IPEC. ‘We kunnen beter zeggen: ze staan ingeschreven. Want werkende kinderen komen minder vaak, behalen minder goede resultaten op school, ze blijven vaker zitten of vallen uit.’

 

Volgens de la Peña is het niet eenvoudig families op het platteland te overtuigen van het nut en de noodzaak van onderwijs. ‘Wij promoten onderwijs als strategie om levensomstandigheden te verbeteren. Maar in de praktijk is het, vanwege de economische situatie, niet zo dat kinderen die naar school gaan direct meer of betere mogelijkheden hebben.’

 

Bij IPEC en bij DNI is men ervan overtuigd dat in 2015 alle kinderen naar school gaan. De la Peña: ‘Costa Rica heeft de beste indicatoren op het gebied van onderwijs in Centraal Amerika. Onderwijs en de Millenniumdoelen zijn belangrijk voor de regering. Over de kwaliteit van onderwijs valt te twisten, maar in elke vergeten hoek van het land staat wel een school.’ Maar dit betekent niet dat alle problemen opgelost zijn. Porras: ‘Het probleem in Costa Rica is niet hoeveel kinderen naar de basisschool gaan, maar hoeveel de school ook afmaken! De regering presenteert alleen positieve cijfers, maar de werkelijkheid is anders.’