Handel geen garantie voor ontwikkeling

Hebben de handelsakkoorden die Latijns-Amerika heeft afgesloten bijgedragen tot de ontwikkeling van het continent? Als we  Geske Dijkstra mogen geloven kan handel belangrijk zijn voor ontwikkeling, maar zijn er elementen die terugkeren in de huidige akkoorden die in het nadeel van de regio spelen.

 

‘Akkoorden als NAFTA (het vrijhandelsakkoord tussen de Verenigde Staten, Canada en Mexico) en het Economisch Partnerschapakkoord tussen de Europese Unie en de Caribische landen zijn afgesloten tusen partners die niet even sterk zijn. Dat speelt sterk in het voordeel van de rijke landen, in dit geval de VS, Canada en de EU.’ Die ongelijkheid wordt volgens Dijkstra nog versterkt door de tendens om bilaterale akkoorden af te sluiten.  

 

 

Ook José Trinidad Sánchez van het Hondurese Red Comal voor alternatieve communautaire landbouw maakt een overwegend negatieve balans op. ‘De vrijhandelsakkoorden zijn bedacht door de grote transnationale bedrijven. Zij halen hier voordeel uit ten koste van lokale producenten. Een goed voorbeeld hiervan is de evolutie van de rijstproductie in mijn land. Tot 1992 kwam die vooral van lokale coöperatieven. Die kregen het daarna heel moeilijk door de massieve import van grotere en goedkopere gesubsidieerde rijst uit California.’

 

Doet de EU beter dan dit op vlak van armoedebestrijding? Sánchez: ‘De sociale bewegingen in Centraal-Amerika stellen dat het economische akkoord met Europa nog slechter zal zijn. Dat verpakt een economisch akkoord in een sociaal discours, maar doet eigenlijk hetzelfde. Bij de VS weet je meteen waar je aan toe bent.’

 

De impact die een handelsakkoord al dan niet heeft, hangt ook erg af van de institutionele context van ontwikkelingslanden. Econoom Koen Berden: ‘De ene nationale regering heeft veel sterkere wetten en meer macht voor de implementatie ervan dan de andere. Dat zie je bijvoorbeeld in de strijd tegen mijnbouw. Als de nationale regering sterk staat, komen buitenlandse bedrijven er niet zomaar in. Als dat niet zo is, kan je met een handelsakkoord veel schade aanrichten.’

 

 

Een manier om meer weerstand op te bouwen, is het versterken van lokale organisaties, aldus Tony Terpstra van ICCO. ‘Op die manier kunnen de belangen van de mensen doorsijpelen naar het politieke niveau. Sociale bewegingen met een stem kunnen deelnemen aan de debatten en de lokale regering stimuleren, bijvoorbeeld om lokale markten verder te helpen ontwikkelen.’

 

Ook globale instituten zouden hier meer een rol kunnen gaan spelen in de toekomst. ‘Corporate social responsibility kan een belangrijk correctiemechanisme voor vrijhandelsakkoorden worden’, denkt Koen Berden. ‘In Europa is dat al heel trendy, in Latijns-Amerika moet het ook mogelijk zijn. Maar eens te meer kom je zonder een versterking van je civil society niet ver.’

 

Dit debat werd georganiseerd door LA Ruta als onderdeel van de debattenreeks Latin America on Tour.

Deelnemers aan dit debat:

Geske Dijkstra, Erasmus Universiteit Rotterdam

Tony Terpstra, ICCO

Koen Berden, Ecorys

Jose Trinidad Sanchez, Red Comal (Red de Comercializacion alternativa comunitaria)
Georgina Gomez (Gespreksleider) , Insituut van Sociale Studies