Fair Trade ontoegankelijk voor gemarginaliseerde Guatelmateekse koffieboeren

Guatemala is één van de landen waar Fair Trade zich inzet om gemarginaliseerde boeren toegang te verlenen tot eerlijke handel. In de praktijk blijkt echter dat veel koffieboeren in Guatemala niet de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan een project van Fair Trade.

 

“Het zou zoveel mogelijkheden scheppen als meer mensen een stuk grond tot hun beschikking zouden hebben”, zegt Louis terwijl we ons bevinden op een van de heuvels van de vulkaan Tolimán in Guatemala. We kijken uit over het enorme landgoed dat eigendom is van de grondbezitter waarvoor Louis werkt. Vandaag heeft hij de taak de koffiebomen op dit veld te besproeien met chemicaliën. Om deze taak uit te voeren gaat hij zonder masker of beschermende kleding het veld in, waardoor hij blootgesteld zal worden aan een flinke dosis giftige stoffen. Louis is zich er van bewust dat deze werkzaamheden niet goed zijn voor zijn gezondheid. Hij probeert zichzelf daarvoor te beschermen en is de enige onder zijn collega’s die voordat hij aan het werk gaat ter bescherming een plastic zeil, weliswaar met scheuren, om zijn middel bindt. Terwijl hij een stevige knoop legt in het zeil zegt hij; “Op dit moment heb ik geen andere keus. Door hard te werken hoop ik een betere toekomst te creëren voor mezelf en mijn gezin.”

 

In Guatemala is er sprake van een enorme ongelijkheid wat betreft de verdeling van de grond. In dit land beschikt slechts twee procent van de bevolking over 80 procent van de grond. Heel veel mensen zijn daardoor niet in het bezit van een eigen stukje land. Naast het nadeel dat de mensen zonder grond extra kosten maken omdat zij hun eigen voedsel niet kunnen verbouwen, lopen zij ook andere mogelijkheden mis.

 

Een grondbezitter heeft de mogelijkheid om een cash crop zoals koffie te verbouwen, een product dat een welkome aanvulling kan zijn op het inkomen. Bovendien kunnen boeren door een dergelijk product te verbouwen in aanmerking komen voor deelname aan Fair Trade, een steeds meer gebruikte ontwikkelingsstrategie. Maar de plaatselijke organisaties die verbonden zijn aan Fair Trade nemen in het oogstseizoen alleen koffie van een goede kwaliteit in ontvangst. Het gevolg van deze ingangseis is dat alleen mensen die in het bezit zijn van voldoende en de juiste kwaliteit grond, kunnen deelnemen.

 

De omgeving van San Lucas Tolimán, staat vooral tijdens de oogstperiode in het teken van koffie. Voor de mensen die in en om dit plaatsje kunnen deelnemen aan Fair Trade zijn de extra inkomsten die de deelname met zich meebrengt zeer welkom. Maar in deze omgeving vormen zij niet de gemarginaliseerde groep, zij hebben eigenlijk juist een bevoorrechte positie. Er zijn namelijk koffieboeren die de hulp van Fair Trade veel harder nodig hebben. De koffieboeren die weinig grond, grond van slechte kwaliteit of geen grond bezitten en daardoor genoodzaakt zijn om te werken op het land van een ander, kunnen maar moeilijk in hun dagelijkse behoeften voorzien. Juist deze mensen behoren daarom tot de doelgroep van Fair Trade, maar blijken in San Lucas Tolimán en omgeving niet te profiteren. Op het moment dat een grondbezitter zijn koffie aanlevert bij een Fair Trade organisatie ontvangen zij niet automatisch een beter salaris. Voor de hoogte van hun salaris zijn zij afhankelijk van de welwillendheid van de grondbezitter.

 

Fair Trade wil afhankelijkheid van de gemarginaliseerde boer juist verkleinen en is in het verleden op dit punt daarom door verschillende partijen bekritiseerd. Fair Trade geeft aan bekend te zijn met deze kritiek en heeft inmiddels zijn standaard aangepast waarin benadrukt wordt dat niet alleen de grondbezitter maar ook de tijdelijke medewerkers behoren te profiteren van de goede prijs die Fair Trade hen biedt. Tijdens controles zou in het vervolg ook bekeken worden of de grondbezitters daadwerkelijk aan deze eis voldoen. Hopelijk merken de ingehuurde medewerkers in San Lucas Tolimán spoedig de invloed van deze aanpassing in de standaard van Fair Trade.