'Elk millenniumdoel gaat over gender'

Dat gelijkheid tussen mannen en vrouwen in 2001 een van de acht millenniumdoelen werd, is door velen als goed nieuws onthaald. Alleen is het genderaspect zo goed als afwezig in de andere doelen. ‘Gendermainstreaming was een brug te ver’, aldus Ypeij.

 

 

De term gender is eigenlijk relatief nieuw in het VN-discours, zo toonde Ypeij aan. Voor de jaren negentig werd er gefocust op vrouwen als speciale belangengroep voor het ontvangen van ontwikkelingshulp. Pas in 1995, op de Conferentie van Beijing, werd gender het nieuwe modewoord. Toen werd gendermainstreaming, een geïntegreerde aanpak op vlak van gender, naar voor geschoven als de strategie om gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bevorderen. In 2001 werd dit door de VN als resolutie aangenomen, wat concreet betekent dat alle VN-organisaties verplicht zijn een genderperspectief in hun werk op te nemen.    

 

Laat het daar nu net fout gaan met de millenniumdoelen. ‘Als deze geïntegreerde aanpak zou zijn toegepast, dan zou het millenniumdoel gender bovenaan moeten staan en al de rest als subdoelen gelden, stelt Ypeij. ‘Door gender enkel specifiek te vermelden in het derde millenniumdoel gaan de VN in tegen hun eigen beleid.’

 

Nochtans gaat elk millenniumdoel over gender. Wie kijkt naar armoede in Latijns-Amerika, kan alleen maar vaststellen dat genderongelijkheid een cruciale rol speelt. Er zijn meer arme vrouwen dan arme mannen en arme vrouwen zijn in vergelijking armer dan arme mannen. Bovendien werken meer vrouwen in de informele sector en hebben zij zelden controle over de geldstromen in het huishouden. Op een gelijkaardige manier komen de ongelijke machtsrelaties tussen mannen en vrouwen terug in elk millenniumdoel. 

 

 

Zelfs indien gender in elk doel zou zijn opgenomen, dan nog is het gender millenniumdoel niet toereikend, vindt een kritische stem uit het publiek. De term gendergelijkheid wordt door de VN begrepen als gelijkheid tussen mannen en vrouwen, wat een erg gendernormatieve opvatting is.

 

Het zijn niet alleen vrouwen die het in Latijns-Amerika hard te verduren krijgen, maar zo goed als iedereen die niet leeft volgens de traditionele genderrelaties. Hierbij draait het niet zozeer om mannen en vrouwen, maar om de heersende ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Zo krijgen transgenders bijvoorbeeld vaak af te rekenen met uitsluitingsmechanismen die hen (verder) in de armoede doen belanden. Hun problemen, en bij uitbreiding die van de hele LGBTQ-gemeenschap, blijven onzichtbaar in de millenniumdoelen. Om die problemen aan te pakken zal meer nodig zijn dan gendermainstreaming zoals het nu door de VN wordt opgevat.      

 

De masterclass was een voorbereiding op het debat  Gender & Millenniumdoelen dat LA Ruta organiseert op 14 maart in Lux in Nijmegen.