De verborgen genocide

Geweld en discriminatie jegens vrouwen in Latijns-Amerika blijft één van de grootste problemen van deze regio. Het bekendste geval, dat van Ciudad de Juarez, is onlangs op het witte doek verschenen. Maar als het voorval in deze Mexicaanse grensstad al dramatisch is, is het volgende feit mogelijk nog onthutsender: de deelstaat Chihuahua, waar deze stad ligt, nam in 2004 de zesde plaats in wat betreft het aantal moorden op meisjes en vrouwen in Mexico. Deze gegevens zijn met onsteltenis onthuld door de Mexicaanse antropologe Marcela Lagarde, toen het land aan de vooravond stond van de recente Algemene Wet op de Toegang voor Vrouwen tot een Geweldloos Leven.

 

De meest wrede vorm van seksegericht geweld, vrouwenmoord, is een fenomeen waarover geen officiële cijfers bestaan en daarom zijn wetten en campagnes ter voorkoming of uitbanning van dit geweld in veel landen schaars. Om diezelfde reden blijft het hoge aantal moorden ongespecificeerd, aangezien deze in de kranten allemaal als crime passionnel worden aangemerkt. Maar nu lijken alle onderzoeken erop te wijzen dat we praktisch te maken hebben met genocide, verborgen genocide wel te verstaan.

 

 

 

Susana Chiarotti, coördinatrice van het Comité van Vervolgingsexperts van de Conventie van Belém do Pará, die de informatiestroom over seksegericht geweld in dit werelddeel coördineert, zegt hierover: “Mensen zouden anders reageren als eenzelfde hoeveelheid personen vermoord zou worden vanwege etnische afkomst, of omdat ze tot een bepaalde groep behoren, bijvoorbeeld omdat ze neger, jood of inboorling zijn. Maar het gaat om vrouwen en dat ligt helaas steeds minder gevoelig.”

 

Uit onderzoek blijkt dat één van de duidelijkste tekortkomingen van de wetgeving in het overgrote deel van de Latijns-Amerikaanse landen de neutrale wetten waren, die zich alleen richtten op huiselijk geweld en die andere soorten geweld ongemoeid lieten. Onlangs heeft Argentinië seksegericht geweld opgenomen in de wetgeving. Brazilië heeft al een integrale wetgeving.

 

De inspanningen van de onderzoekers, die het probleem eerder vanuit een antropologisch en sociaal standpunt hebben benaderd dan vanuit een criminologische invalshoek, hebben hun vruchten afgeworpen. Daarom zijn er in Latijns-Amerika behoorlijk aantal platforms opgericht die waken voor de veiligheid van vrouwen. De Interamerikaanse Conventie ter Voorkoming, Bestraffing en Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen is in feite een vervolgingsmechanisme dat erop wijst dat er vooruitgang geboekt is.

 

Ook al zijn er belangrijke institutionele stappen gezet, zoals in Mexico met de “Wachtpost voor Vrouwenmoord”, er blijft nog veel te doen om deze vorm van misdaad strafbaar te stellen, die tot nu toe ongestraft blijft door de passiviteit van de overheden en de maatschappij.

 

De situatie is een bron van zorg voor vrouwen- en mensenrechtenbewegingen in landen als Mexico, Guatemala of El Salvador, vanwege het alarmerende aantal slachtoffers. Sinds de jaren tachtig hebben de inspanningen van maatschappelijke groepen en onderzoekers ertoe geleid dat dit probleem zichtbaar is geworden. De inspanningen van deze bewegingen hebben geleid tot een juridisch antwoord zonder precedenten (vaak uitgebreider dan in economisch sterkere landen zoals Mexico), waardoor Latijns-Amerika een behoorlijk aantal instrumenten in handen kreeg om deze misdaad te typeren en te vervolgen.

 

Maar het belangrijkste is om tegelijkertijd tot een sociale sanctie te komen, want in veel gevallen speelt de gemeenschap en de staat de rol van agressor als er niet met gepaste zorgvuldigheid onderzoek wordt gedaan naar de moorden. Vandaar de dringende noodzaak, openlijk aangetoond door alle hierop betrekking hebbende onderzoeksreeksen, om geweld jegens vrouwen naar alle sferen uit te breiden (niet alleen de familiesfeer) en aldus een publiek debat te openen.

 

 

Mexico en de moorden van Ciudad Juarez brachten de roep om hulp van de Latijns-Amerikaanse vrouwen naar internationaal niveau. Het is moeilijk om aan precieze gegevens te komen aangezien het onderzoeksproces naar de moorden op veel van deze jonge vrouwen nauwelijks serieus was te noemen. Er is echter wel berekend dat tussen 1999 en 2006 in Mexico mogelijk meer dan 6000 vrouwen zijn omgekomen, terwijl in Midden-Amerika sprake was van 4200 geregsitreerde slachtoffers.

 

Vanwege de omvang van het probleem richtte Mexico de “Burgerwachtpost voor Vrouwenmoord” op, de eerste instelling op dit gebied in de wereld. Deze maatregel stond echter in triest contrast met de 931 doden die direct verband hielden met vrouwenmoord in het land sinds 2006.

 

El Salvador en Guatemala laten dezelfde zorgelijke cijfers zien. In El Salvador is het aantal gevallen van geweld jegens vrouwen het afgelopen jaar met 200 procent toegenomen. En 2009 lijkt geen verandering in petto te hebben voor Guatemala, want dit jaar zijn er tot nu toe 58 slachtoffers gevallen.

 

In Nicaragua wordt voorzien dat het aantal doden dit jaar het dubbele wordt van de 66 waarmee het jaar 2008 afsloot. Bovendien heeft de regering therapeutische abortus reeds verboden in gevallen waarin zwangere vrouwen een hoog gezondheidsrisico lopen. Hierdoor lijkt de hoop op bescherming van de rechten van vrouwen op dit gebied ijdel.

 

Argentinië laat temidden van deze rampzalige feiten een positief geluid horen met de goedkeuring door het parlement van een nieuwe wet die betrekking heeft op seksegericht geweld in verschillende sferen, niet alleen in de familiesfeer. Volgens de laatste gegevens van het land zijn er het afgelopen jaar 200 dodelijke slachtoffers gevallen.

 

Sociale en internationale druk heeft er nog niet toe geleid dat deze misdaad erkend wordt door alle wetgevers van het continent. Dit onderscheid ten opzichte van moord in het algemeen zou fundamenteel zijn voor de uiteindelijke erkenning door alle wetgevers van deze navrante sociale misstand. In de Dominicaanse Republiek is de mogelijkheid van dit onderscheid ter sprake gebracht naar aanleiding van het hoge aantal dodelijke slachtoffers dat dit jaar tot nu toe is gevallen.

 

 

 

In gevallen zoals dat van Mexico, waar de Wet op de Toegang voor Vrouwen tot een Geweldloos Leven is goedgekeurd, vertoont het door de nieuwe regering genomen initiatief een treurig contrast met een toename van het geweld. Deze disharmonie laat zien dat het probleem niet simpelweg bekeken moet worden vanuit juridisch perspectief, zij het dat dit essentieel is om de juiste instrumenten aan te reiken en te laten zien dat dit soort misdaden niet ongestraft kan blijven.

 

Voorlichting is van het grootste belang om het probleem op te lossen, vooral als we de gemeenschappelijke factoren van deze delicten in aanmerking nemen. Er is uit onderzoek gebleken dat het grootste deel van de slachtoffers vermoord is door bekenden, in verschillende graden. Tevens alarmerend is de andere gemeenschappelijke deler in deze golf van geweld: het inadequate optreden van de overheid.

 

Het geweld jegens vrouwen wordt bovendien verergerd door een nieuwe omstandigheid: een tijd van economische crisis die veel Latijns-Amerikaanse regeringen ertoe dwingt om hun sociale beleid op te geven ten gunste van plannen die de financiële instabiliteit moeten tegengaan. Deze situatie is ongetwijfeld een stimulans voor gelijkheid tussen de machten, maar de verborgen genocide zal daarentegen blijven voortbestaan.

Bronnen

Semlac
El pais

Página 12
Cimac

Per Regio

- Guatemala

 

- Bolivia

 

- México

 

- Argentina