Colombiaanse koffietelers gaan zwaar jaar tegemoet

In het berggebied van Caldas, het hart van het Colombiaanse koffiegebied, kijkt koffieboer Manuel Villegas uit over de steile hellingen van de Andes.

“Dit was allemaal koffie” zegt hij wijzend naar het uitgestrekte heuvelgebied. “Nu is het weiland of groeien er avocado’s en sinaaasappelen – koffie is gewoon niet meer zo winstgevend als het was.”  Villegas, die acht koffieplantages beheert in de stad Palestina, zag in 2009 de koffieproductie met 40 procent afnemen.  “De oogst was vorig jaar beter omdat we minder regen hadden in januari en februari, maar nu valt er zoveel regen dat we niet voldoende bloesem krijgen voor de oogst in september” zegt hij.
 

Colombia is, na Brazilië, de grootste producent van  de handgeplukte Arabica koffie, maar extreme weersverschillen hebben de koffieproducenten veel last gegeven. Droogte leidde in 2009 tot de laagste productie in 33 jaar: 7.8 miljoen zakken van 60 kilo en in de afgelopen maanden heeft hevige regenval, die tot april kan duren, de bloeicyclus verstoord en ongedierte en ziektes naar de koffieplantages gebracht.

“We hebben een paar weken droogte nodig, zodat de planten gaan bloeien, als ze niet bloeien, komt er geen koffie”  zegt Luis Fernando Samper van de federatie van Colombiaanse koffietelers.

 “ In 2010 hadden we 8.9 miljoen zakken koffie. Normaal produceert Colombia tussen de 11 en 12 miljoen zakken.”

 

De zware regens en overstromingen hebben de laatste maanden meer dan twee miljoen mensen getroffen. Meer dan 300 mensen zijn overleden, duizenden huizen zijn verwoest en 1.3 miljoen hectaren land kwam onder water. De schade wordt geschat op 5.2 miljard dollar.                                  Hoewel het grootste deel van het koffiegebied niet door ernstige overstromingen getroffen is, heeft de productie last van de aanhoudende regen en landverschuivingen. De koffiestad Gramalote in de noordoostelijke provincie van Norte de Santander is vernietigd door een modderstroom en 6.200 mensen raakten ontheemd.

 

“Dit is de ergste catastrofe voor de boeren in Colombia, want het zijn niet alleen de overstromingen, maar ook de ziektes die de gewassen aantasten,” zegt Silvia Restrepo, hoofd van de biologische faculteit van de Andes Universiteit in Bogotá.

 

De voortdurende regen veroorzaakte een uitbraak van schimmel in de gewassen. Vooral de koffie is aangetast door een uitbraak van het vernietigende koffiebladroest, of de roya zoals het ook genoemd wordt. De roya veroorzaakt geel oranje beschadigingen aan de bladen van de Arabica planten, waardoor de opbrengst vermindert en de plant zelfs dood gaat als die niet behandeld wordt. “Door de hogere temperaturen komt bladroest nu ook voor op plekken waar die vroeger niet voorkwam, zoals hoger gelegen plantages. Dat is een gevolg van de klimaatpatronen waar we mee te maken hebben,” zegt Samper.

Boeren zagen de laatste maanden ook een toename van ongedierte zoals de Broca, een worm die zich in de koffieplant nestelt en zijn eieren in de koffiebonen legt. Brocawormen hebben in 2009- 2010 ongeveer 25 procent van de oogst van boer Juan Pablo Echeverri aangetast. Zijn boerderij, Hacienda Venezia, ligt bij de stad Manizales op een hoogte van 1300 meter, waar Brocawormen normaal niet meer dan 5 procent van de koffieplanten aantasten.  “ Wij zitten al vier generaties in de koffie-industrie en ik kan me niet herinneren dat het ooit eerder gebeurd is dat 25 procent van de oogst aangetast was.”

 

Verwachtingen dat de plantenziektes de wereldvoorraad koffie zullen verminderen hebben internationaal tot forse prijsverhogingen geleid, de termijncontracten voor maart in Arabica koffie sloten op de ICE termijnmarkt in New York op 2,406 dollar per pond, een record in 13 jaar. Koffietelers zijn blij met de prijsstijgingen, maar velen zijn bang dat de vraag zich zal verplaatsen naar andere koffie producerende landen waar het goedkoper is.

 

Dit soort uitdagingen hebben ertoe geleid dat een aantal boeren naar alternatieven voor koffie zoeken.  De familie van David Velasquez zit al meer dan 100 jaar in koffie, maar hij is nu op hun boerderijen in de buurt van de stad Armenia gestart met de teelt van gele en groene bananen. 

 “Het grote voordeel van bananen is dat ze sneller rijpen dan koffie, waardoor je minder risico loopt, vooral risico’s door slecht weer,” zegt Velasquez.
 

Maar overgaan op een nieuw product kan, in de bergachtige gebieden van Colombia, kostbaar zijn zegt Villegas. Andere boeren vonden andere oplossingen.  Echeverri stelde 18 maanden geleden zijn Hacienda Venezia open voor toeristen. Zij kunnen tochten maken over de plantages en in het luxueuze gastenverblijf van de Hacienda overnachten, waar de koffieliefhebbers kunnen genieten van zijn koffiesoorten. “Het is op dit moment een druppel op een gloeiende plaat (in termen van inkomen), maar wel een druppel met potentie,” zegt Echeverri. Hij werkt samen met een koffiebrander die vijf tot tien procent van zijn koffie brandt. Deze koffie verkoopt hij direct aan cafés en hotelketens in de steden van Colombia.

 

Zulke activiteiten kunnen de klap van een slechte oogst verzachten, maar voor veel koffietelers is de toekomst zo onzeker als het weer.  “Ik heb heel onregelmatige cycli meegemaakt, maar ik heb nog nooit zo’n grote afname van koffieproductie gezien als de laatste jaren,” zegt Villegas. “Het is onmogelijk iets aan het weer te doen – ik kan alleen bidden.”

Meer over dit onderwerp: