Bolivia gooit lithium in strijd tegen armoede

      

Daar zou lithium, ook wel bekend als het goud van de 21ste eeuw, nu verandering in kunnen brengen. Het lichte metaal zit tegenwoordig verwerkt in gebruiksvoorwerpen als mobiele telefoons en laptops, maar ook in airconditioners, kernwapens en straks in de batterijen van een nieuwe generatie elektrische wagens.

 

Bolivia heeft de grootste lithiumreserves ter wereld en heeft op die manier de aandacht getrokken van heel wat megabedrijven. De twee grootste geïnteresseerden zijn de Japanse autoproducent Mitsubishi en staalbedrijf Sumitomo. Maar ook bedrijven uit Frankrijk, Zuid-Korea, Brazilië en Iran staan al in de rij voor een contract.

 

De Boliviaanse regering heeft nu een actieplan opgesteld voor een omgangsstrategie voor lithium. Het proces om lithium om te zetten in bruikbare vorm is complex en duur. Er is nu al 5,7 miljoen dollar geïnvesteerd in een proefproject dat bestaat uit de bouw van een centrale aan de rand van Salar de Uyuni. Dat is een mineraalgebied van 10.000 vierkante kilometer in de provincie Potosí. De centrale dient als test om het zout rijk aan lithium uit de aardkorst te halen en het te verwerken tot producten klaar voor de markt.

 

Op basis van de ervaringen in Salar wil de regering een grotere industriële centrale bouwen met een productiecapaciteit van 30.000 tot 40.000 ton lithiumcarbonaat per jaar. Hierna zou een derde fase volgen om verkoopbare lithiumproducten te maken, iets wat Bolivia wil doen in samenwerking met buitenlandse investeerders.

 

 

De onderzoekers van het Democracy Center waarschuwen dat lithium naast kansen ook risico’s met zich meebrengt voor Bolivia. Het land mikt in de eerste plaats op de markt van batterijen voor elektrische wagens, maar het is momenteel hoogst onzeker hoe groot dat afzetgebied zal worden. Bovendien zijn de investeringen voor de centrale aanzienlijk. Een Boliviaanse functionaris schatte de kost op een miljard dollar, inclusief ondersteunende technologieën.

 

Milieuorganisaties waarschuwen verder voor ecologische rampscenario’s. Volgens hen kan de lithiumindustrie een watercrisis veroorzaken. De regio van Potosí is nu al kwetsbaar op vlak van water. Er zijn regelmatig tekorten, wat invloed heeft op de quinoaboeren, lamaherders, het toerisme en de drinkwaterbronnen in de regio. Verder is er bezorgdheid over vervuiling van lucht, water en grond aangezien er grote hoeveelheden chemicaliën nodig zijn voor de grootschalige productie van lithium.

 

Lokale gemeenschappen vrezen op hun beurt dat de twee grootste bronnen van inkomsten van de regio, namelijk toerisme en landbouw, aangetast zullen worden door de lithiumindustrie. De Boliviaanse milieuwetten en de wetten die de betrokkenheid van de lokale gemeenschappen bij het proces garanderen, zijn zwak. Terwijl sommige organisaties, in het bijzonder diegene die de MAS-partij van president Evo Morales steunen, betrokken zijn geweest, laten andere weten op geen enkel moment gecontacteerd te zijn.

 

 

Het is hoe dan ook zeer de vraag hoe Morales er gaat in slagen de lithiumindustrie te verenigen met de idealen die hij voorstaat. Morales zegt alles op alles te zetten om ervoor te zorgen dat de bevolking profiteert van de winst van de natuurlijke bronnen van het land. In die context wordt een nationalisering van de lithiumextractie overwogen.

 

Zelfs bij een dergelijke stap doet het initiatief nog steeds de wenkbrauwen fronsen bij de milieubeweging. Zij plaatsen vraagtekens bij het project, te meer omdat

het komt van een president die stelt dat de rechten van Moeder Aarde prioritair zijn. In het slotakkoord van de alternatieve klimaattop die in april plaatsvond in Bolivia werd nog een radicale vermindering van CO2-uitstoot geëist. Het is onduidelijk hoe dat streefdoel te verenigen valt met het opzetten van een grootschalige lithiumindustrie.      

 

Toch besluiten de auteurs van het Democracy Center rapport met het benadrukken van het potentieel van lithium. De vraag naar de grondstof stijgt wereldwijd en Bolivia kan hier als grootste globale speler winst uit halen. Tegelijkertijd signaleren ze nog een keer de talrijke valkuilen. Bolivia, zo klinkt de conclusie, experimenteert met het ontsnappen aan de aloude grondstofvloek.

 

Om dat probeersel tot een goed eind te brengen moet er op elk moment rekening gehouden worden met het samenspel van economische, sociale, politieke, technologische en praktische zaken. Het al dan niet slagen ligt volgens de onderzoekers in handen van het Boliviaanse volk en hun capaciteit om hun leiders voortdurend rekenschap te laten afleggen.