In beeld: dilemma's van ontwikkeling

Van 22 juli tot 29 september trokken Talinay Strehl en Joey Boink naar Latijns-Amerika in het spoor van landgenoten die zich inzetten voor het behalen van de millenniumdoelen. Aanleiding was de tussentijdse evaluatie van de doelen door de Verenigde Naties, nu tweederde van de vooropgestelde termijn van vijftien jaar verstreken is. Het resultaat is de achtdelige serie van korte filmpjes ‘Van Straatjongens tot groene chocolade’.

Waarom kozen jullie ervoor om jullie verhaal te laten vertellen door Nederlanders en niet door de lokale bevolking?

 

Het gaf ons in de eerste plaats een mooie leidraad. Maar we wilden eigenlijk vooral tegenwicht bieden tegen de negatieve manier waarop op dit moment in Nederland over ontwikkelingssamenwerking wordt gedacht. De overheersende stemmen in het debat zijn criticasters zoals Linda Polman. Het geloof heerst dat buitenlanders de situatie alleen maar erger maken, een beeld dat door de media bevestigd wordt. Dat de politiek nu bezuinigt op ontwikkelingssamenwerking helpt ook niet. Wij wilden met onze filmpjes 

laten zien wat je in de praktijk wel kan bijdragen. Om er geen promofilmpje van te maken, hebben we bewust gekozen om ook de dilemma’s waar de ontwikkelingswerkers tegen aan lopen te laten zien.

 

 

Vaak heeft het te maken met westerse waarden die botsen met lokale waarden. Dat zie je bijvoorbeeld in het filmpje ‘Naar de dokter in Ecuador’. Els, een Nederlandse dokter, heeft daar in een sloppenwijk van Guayaquil een huisartsenpost opgezet en geeft tegen een heel lage prijs behandelingen. Maar zij wordt geconfronteerd met andere ideeën over ziekte en gezondheid. In de wijk wonen veel migranten van het platteland, vaak ongeletterd, met een groot gebrek aan kennis. Zij weten bijvoorbeeld niet dat hun kinderen parasieten kunnen krijgen door slecht drinkwater of door in de modder te spelen. Zij gaan ook vaak naar de natuurgenezer, de curandero, die meestal andere oorzaken aan ziekten toedicht. Dat is niet per se slecht, maar soms zegt ie ook tegen mensen dat ze niet naar de gewone dokter mogen gaan. Dat heeft soms bijna fatale gevolgen, zoals je ook in het filmpje kan zien.

 

 

Op lobbygebied wordt er spijtig genoeg meer naar een westerse buitenlander geluisterd dan naar de lokale bevolking. Dat merk je bijvoorbeeld bij de Nederlandse ambassadeur in Nicaragua die zich aardig in politieke zaken mengt. Achter gesloten deuren probeert hij het beleid rond moedersterfte te beïnvloeden. Dan helpt het wel als hij kan zeggen dat er in Nederland heel weinig soa’s zijn omdat je overal condooms kan verkrijgen, of dat we het laagste aantal abortussen hebben in Europa ondanks onze liberale wetgeving.

In Guatemala zag je een ander voordeel. Daar is er door de geschiedenis van onderdrukking en de burgeroorlog heel veel wantrouwen onderling. Er is niet echt een cultuur van samenwerken. Een buitenlander kan mensen dan verenigen. Het meisje dat in Guatemala de school oprichtte die we bezochten, was om die reden bang om weer weg te gaan. Al was haar streven, net zoals bij de andere projecten die we filmden, dat het project zonder haar verder kon, toch was ze bang dat de organisatie uit elkaar zou vallen door onderling wantrouwen tussen lokale werknemers.

 

 

De man of vrouw in de straat heeft er meestal nog nooit van gehoord. Bij organisaties ligt het anders. Zij kennen de doelen en vinden het een belangrijk middel om de problematiek onder de aandacht te brengen. Tegelijkertijd vinden ze het problematisch dat alle problemen van de wereld in acht doelen worden gestopt. Op die manier worden andere evenzo belangrijke thema’s buitengesloten van politieke aandacht en mediaaandacht.

Als je bijvoorbeeld naar het millenniumdoel over gender kijkt, dan blijkt dat seksuele voorkeur en de rechten van LGBT’s helemaal niet aan bod komen. Dat zie je ook in ons filmpje over homo’s, lesbo’s en transmensen in Peru. Hetzelfde geld voor ziekten. In de millenniumdoelen worden enkel hiv/aids, malaria en tbc genoemd. Maar er zijn vele andere, soms huis-tuin-en-keuken-ziekten, die ook aandacht nodig hebben. Dengue is daar een goed voorbeeld van in Latijns-Amerika. Al is het makkelijk te genezen met de juiste medicijnen, toch sterven er veel mensen aan door een gebrek aan kennis en gezondheidszorg. 

 

 

We heb vooral gezien dat het weinig uitmaakt of de doelen gesteld worden. Niemand gelooft erin dat ze gehaald worden en de rapporten van de overheden aan de VN staan vol met opgeklopte cijfers. Als je bijvoorbeeld kijkt naar Bolivia, waar het aantal gevallen van moedersterfte sterk daalt, moet je concluderen dat die evolutie los staat van de stimulans van de VN. Het heeft alles te maken met de nationale regering die dit belangrijk vindt en veel samenwerkt met ngo’s. De doelen zouden een middel kunnen zijn, maar zijn dat in praktijk zelden.  

 

' Van Straatjongens tot groene chocolade'   een productie van DUS

 Joey Boink: regie/camera/montage
Talinay Strehl: regie/research/tekst
Hilbert Kamphuisen:producent
Deze productie is tot stand gekomen met steun van NCDO
Meer foto's, films en teksten over deze productie zijn te vinden op Joop.nl