Abortus negenjarig meisje

Op donderdag 5 maart 2009 heeft de Braziliaanse aartsbisschop van Recife en Olinda   José Cardoso Sobrinho, de moeder van een meisje van negen jaar uit de kerk gezet. De vrouw had besloten om de zwangerschap van haar negenjarige dochter te onderbreken. Het leven van dit meisje, dat zwanger was van een tweeling ten gevolge van de herhaalde verkrachtingen van haar stiefvader, was in gevaar. De abortus vond plaats in overeenstemming met de Braziliaanse wet die abortus in sommige gevallen goedkeurt, maar werd tegen de wil van de kerk uitgevoerd. De stelling name van de aartsbisschop heeft Brazilië, het grootste katholiek land van de wereld diep geraakt. Toch is er nog geen sprake dat de abortuswet in Brazilië op korte termijn zal veranderen.

Het Vaticaan ondersteunt de Aartsbisschop
De aartsbisschop verklaarde dat hij de wet van de katholieke kerk heeft toegepast. Hiermee doelde hij op het recht iedereen die een abortus pleegt uit de kerk te mogen zetten. Door te besluiten de stiefvader niet uit de kerk te zetten, heeft de aartsbisschop José Cardoso Sobrinho hiermee in feite de abortus ernstiger veroordeeld dan de verkrachting.
De Nationale Conferentie van Braziliaanse Bisschoppen (NCBB) veroordeelde de bruutheid van de daad maar ondersteunde wel de beslissing van de aartsbisschop van Recife, omdat deze juist gehandeld had bij overtreding van het gebod “Gij zult niet doden”, één van de tien geboden. Het Vaticaan heeft eveneens de actie van de aartsbisschop goedgekeurd. In een gesprek in de Italiaanse krant La Stampa, veroordeelt kardinaal Giovanni Battista Re, voorzitter van de Pauselijke Commissie voor Latijns-Amerika, het geval van dit meisje, maar betreurt tegelijkertijd het lot van de twee ongeboren kinderen. Ondanks de verdeeldheid binnen de katholieke kerk, staat de meerderheid wel achter het besluit van de aartsbisschop en het Vaticaan. Opvallend is dat de Paus zich in deze zaak afzijdig heeft gehouden.

Het conservatieve beleid van de katholieke kerk in Brazilië
Het conservatieve standpunt van de Braziliaanse katholieke kerk, staat in lijn met de behoudende beslissingen die het Vaticaan sinds dit jaar heeft genomen. Zowel de Priesterbroederschap Sint Pius X –een radicale minderheid van de katholieke kerk- als Shoah ontkenner bisschop Williamson, zijn begin dit jaar gereintegreerd. Maar dit is niet de enige oorzaak van de beslissing van de bisschop van Recife. Deze orthodoxe toepassing van de religieuze wet geeft de gevolgen weer van het beleid dat Johannes Paulus II voerde tegen de beweging van de bevrijdingstheologie, die talrijke priesters in de jaren zestig en zeventig in Latijns-Amerika begonnen uit te oefenen. De priesters die de bevrijdingstheologie hebben opgehemeld speelden in op de behoefte aan solidariteit van de Braziliaanse bevolking. Maar ten tijde van de Koude Oorlog, werden deze priesters gezien als te veel verwant aan het marxisme, waardoor de bevrijdingstheologie weer de kop werd ingedrukt. De katholieke kerk verloor hiermee een deel van haar achterban aan andere kerken, zoals aan de Protestantse kerk. De katholieke kerk bleef echter een conservatieve houding aannemen en weigerde haar beleid te hervormen. Mede hierdoor mag het vandaag de dag geen verbazing opwekken dat het Vaticaan het standpunt van Jose Cardo Sobrinho steunt. Hij staat namelijk lijnrecht tegenover de ideeën van de bevrijdingstheologie, een theologie die vooruitstrevendheid en medelijden bood.
Volgens de laatste gegevens van de IBGE (Instituto Brasileño de Geografia y Estastica) wordt het grootste katholieke land in de wereld minder katholiek. Het aandeel van katholieke mensen nam met 10 procent af in één decennium: in 2000 is 73 procent van de Brazilianen katholiek, tegen 83 procent in 1991) Tegelijkertijd is de invloed van de protestantse kerken toegenomen. Zij hebben in dezelfde periode hun achterban met 15 procent zien toenemen. Ook zij zijn echter tegen abortus.

De Braziliaanse maatschappij en de overheid geraakt, maar geen verandering van de wet over abortus
De stelling name van de aartsbisschop heeft Brazilië diep geraakt. Vooral de nieuwe Braziliaanse generatie kan zich steeds minder vaak vinden in de conservatieve standpunten van de machtige kerk in hun land.  Volgens de statistieken van Ibope  (Braziliaans Onderzoeksinstituut) vindt 62 procent van de Braziliaanse jongeren dat de algemene stellingname van de kerk achterhaald is en 79 procent van de jeugd is tegen onthouding voor het huwelijk. De pers heeft de informatie uitgebreid behandeld en ook de autoriteiten zijn tegen de katholieke kerk in opstand gekomen. De minister van Volksgezondheid José Gummen Temporão heeft de reactie van de aartsbisschop veroordeeld. Gummen kwalificeerde zijn gedrag als  radicaal  en ongepast om een  meisje van 1 meter 36 in levensgevaar te brengen. Lula, de president van Brazilië en overtuigd katholiek, zegt diep betreurd te zijn dat de katholieke kerk deze standpunten inneemt. Hij heeft eraan toegevoegd dat het niet toegestaan was dit meisje een abortus te ontzeggen. Bovendien is de minister van Volksgezondheid José Gummen sympathisant van het Centro Feminista de Estudios y Asesoría (CFMEA), een vereniging die de vrouwenrechten behartigt.  Hoewel het met deze officiële berichten lijkt alsof de Braziliaanse staat een voorstander is van een vrijer abortusbeleid, blijkt de werkelijkheid weerbarstiger. Want toen Lula in 2005 een wetsvoorstel indiende om de abortus uit het strafrecht te halen, steunden zowel de leden van de oppositie als zijn eigen partijleden dit voorstel niet Het lijkt erop dat katholieke en evangelistische vertegenwoordigers een conservatieve alliantie vormen wanneer het aankomt op ethische zaken, helaas soms ten koste van de gezondheid van vrouwen.

Agence de Presse Destination Santé
Agencia Latinoamericana y Caribeña de información
El País
Estadísticas Internacionales de Religión Reales
Informe Sobre Sectas
Institut de Recherche pour le Développement Brésil
IPS
Le Figaro
Le Figaro
LE Monde Diplomatique
Le réseau alternatif haïtien d'information AlterPresse
Nouvelobs
NRC Handelsblad
Radio-Canada
Respublica
The Pew Forum on Religion and Public Life